BIOMEDICINSKA ISTRAŽIVANJA

Godište 9, broj 2, decembar 2018.

IZ UREDNIŠTVA

Skrining hronične bolesti bubrega

Nada Dimković

Biomedicinska istraživanja 2018; 9(2):131-133 doi:10.7251/BII1802131D

PDF



ORIGINALNI NAUČNI RADOVI

Visoko senzitivni C- reaktivni protein kao pokazatelj inflamacije kod djece sa astmom i alergijskim rinitisom

Dragana Malčić-Zanić, Olivera Ljuboja, Gordana Bukara-Radujković, Snežana Petrović Tepić

Biomedicinska istraživanja 2018; 9(2):134-142 doi:10.7251/BII1802134M

PDF 

Sažetak


Visoko senzitivni C- reaktivni protein kao pokazatelj inflamacije kod djece sa astmom i alergijskim rinitisom

Dragana Malčić-Zanić, Olivera Ljuboja, Gordana Bukara-Radujković, Snežana Petrović-Tepić
Univerzitetski klinički centar Republike Srpske, Klinika za dječije bolesti, Banja Luka, Republika Srpska, Bosna i Hercegovina

Uvod. Istraživanja posljednjih godina su pokazala da visoko senzitivni C-reaktivni protein (hsCRP) predstavlja marker hronične inflamacije. Cilj istraživanja je bio ispitati može li se koncentracija hsCRP koristiti u procjeni inflamacije kod djece u akutnoj egzacerbaciji astme i alergijskom rinitisu, te utvrditi da li praćenje koncentracije hsCRP može biti pokazatelj uspješnosti terapije kod djece oboljele od astme.
Metode. U ispitivanje je uključeno 60 pacijenata (30 sa astmom i 30 sa alergijskim rinitisom), oba pola, uzrasta od 7 do 14 godina. Svim pacijentima je pored lične i porodične anamneze, urađeno ispitivanje plućnih funkcija i određivanje  koncentracija hsCRP imunoturbidimetrijskom metodom na lateks česticama. U grupi djece sa astmom određivanje je vršeno prije i tri dana nakon terapije.
Rezultati. Pacijenti sa astmom su imali statistički značajno veći broj alergijskih senzibilizacija, pridruženih drugih alergijskih bolesti, više koncentracije IgE u serumu, te niže vrijednosti plućnih funkcija u odnosu na pacijente sa alergijskim rinitisom. Koncentracija hsCRP kod pacijenata sa astmom (0,43 mg/l) je bila statistički značajno viša u odnosu na pacijente sa alergijskim rinitisom ( 0,21 mg/l) (p = 0,002). Povišenu vrijednost hsCRP je imalo 26,67% pacijenata sa astmom, dok su svi pacijenti sa alergijskim rinitisom imali hsCRP u granicama referentnih vrijednosti. Nakon tri dana terapije, kod 4 (13,33%) pacijenta sa astmom vrijednosti hsCRP su se održavale iznad referentnog intervala.
Zaključak. Istraživanje je pokazalo da se hsCRP može koristiti kao biomarker akutne alergijske inflamacije kod djece sa astmom, te može da bude pokazatelj terapijskog odgovora.
Ključne riječi: djeca, astma, alergijski rinitis, hsCRP 

Biomarkeri hronične bolesti bubrega u populacijama sa rizikom: rezultati skrininga sprovedenog u Priboju

Svetlana Krsmanović

Biomedicinska istraživanja 2018; 9(2):143-150 doi:10.7251/BII1802143K

PDF 

Sažetak


Biomarkeri hronične bolesti bubrega u populacijama sa rizikom: rezultati skrininga sprovedenog u Priboju

Svetlana Krsmanović
Opšta bolnica Priboj, Odsek za hemodijalizu, Priboj, Srbija

Uvod. Hronične bolesti bubrega predstavljaju ozbiljan zdravstveni problem pa se njihovoj prevenciji i ranom otkrivanju posvećuje velika pažnja. Cilj ovog istraživanja je bio da se ustanovi učestalost biomarkera hronične bolesti bubrega u tri rizične grupe.
Metode. Istraživanje je obuhvatilo 77 ispitanika: 31 bolesnika sa hipertenzijom, 30 bolesnika sa tipom 2 dijabetesa i 16 ispitanika starijih od 60 godina bez hipertenzije i dijabetesa. Pored ankete, svim bolesnicima je izmeren krvni pritisak, određen indeks telesne mase, izmerena koncentracija glukoze, uree i kreatinina u serumu, određeni proteini i albumin u urinu test trakama. Jačina glomerulske filtracije (JGF) izračunata je pomoću Modification of Diet in Renal Disease formule.
Rezultati. Tri grupe ispitanika bile su podudarne po polu, a više od polovine bolesnika sa hipertenzijom i dijabetesom bilo je starije od 60 godina. U grupi bolesnika sa dijabetesom 26 (86,6%) je imalo hipertenziju, a prekomerno uhranjenih bilo je 67,7% bolesnika sa hipertenzijom, 76,7% onih sa dijabetesom i 25% starijih od 60 godina. Krvni pritisak u preporučenom opsegu imalo je preko dve trećine bolesnika sa hipertenzijom i dijabetesom, a ACEI je koristilo 74,2% bolesnika sa hipertenzijom i 80% bolesnika sa dijabetesom. Kod 23 (76,6%) bolesnika sa ijabetesom glikemija našte bila je preko 6,1 mmol/L. JGF ispod 60 ml/min/1,73m2 imalo je 7 (22,6%) bolesnika sa hipertenzijom, 14 (46,7%) sa dijabetesom i 3(18,8%) iz grupe starijih od 60 godina. Albuminuriju ≥ 20 mg/L imala su 22 (61%) bolesnika sa hipertenzijom, 25 (83,4%) sa dijabetesom i 10 (62,5%) starijih od 60 godina.
Zaključak. Iako su primenjene metode skrininga mogle da precene učestalost
smanjene JGF i albuminurije, rezultati studije potvrđuje značaj redovnih kontrola funkcije bubrega u populacijama sa rizikom.
Ključne riječi: biomarkeri hronične bolesti bubrega, hipertenzija, dijabetes, stariji od 60 godina

Skrining hronične bolesti bubrega u beogradskim domovima zdravlja

Ljubica Đukanović i Višnja Ležaić

Biomedicinska istraživanja 2018; 9(2):151-160 doi:10.7251/BII1802151DJ

PDF 

Sažetak


Skrining hronične bolesti bubrega u beogradskim domovima zdravlja

Ljubica Đukanović i Višnja Ležaić
Univerzitet u Beogradu, Medicinski fakultet, Beograd, Srbija

Uvod. Akademija medicinskih nauka Srpskog lekarskog društva podstakla je saradnju beogradskih nefrologa i lekara opšte medicine sa ciljem da se ispita prevalenca hronične bolesti bubrega (HBB) u populacijama sa rizikom kao i da se proveri da li je edukacija i saradnja nefrologa i lekara opšte medicine doprinela sprovođenju redovnog skrininga HBB.
Metode. Istraživanje je obuhvatilo dve studije sprovedene u četiri beogradska doma zdravlja. Skrining studija je uključila 619 bolesnika sa rizikom za HBB (348 sa hipertenzijom, 206 sa dijabetesom i 65 osoba starijih od 60 godina bez hipertenzije i dijabetesa). Procenjena je jačina glomerulske filtracije (eGFR) pomoću MDRD formule, a pomoću test traka ispitano je prisustvo proteina i albumina u urinu (Micral-test® strips). U drugoj, retrospektivnoj studiji pregledani su medicinski kartoni 450 bolesnika ispitanih u prethodnoj skrining studiji i analizirano registrovanje krvnog pritiska i eGFR u zdravstvenim kartonima tokom trogodišnjeg perioda.
Rezultati. U skrining studiji otkrivena je eGFR ispod 60 ml/min/1,73m2 kod 121 (19,55%) bolesnika i albuminurija kod 242 (39,10%) bolesnika. Tokom trogodišnje retrospektivne studije procenat bolesnika u čijim je kartonima registrovan krvni pritisak i eGFR se smanjivao od 42% do 22%, odnosno od 42% do 18%. Samo kod 8% bolesnika registrovan je krvni pritisak svake od tri analizirane godine, dok je za eGFR to utvrđeno samo kod 4% bolesnika. Multivarijantna regresiona analiza je izdvojila dom zdravlja, sistolni krvni pritisak i hipertenziju kao varijable značajno povezane sa brojem godina u kojima je registrovan krvni pritisak, a muški pol, dom zdravlja, hipertenziju i bazalni eGFR, kao varijable povezane sa brojem godina u kojima je registrovan eGFR.
Zaključak. Uprkos saradnji nefrologa i lekara opšte medicine u skrining studiji koja je otkrila visok procenat bolesnika sa biomarkerima za HBB, retrospektivna trogodišnja studija sprovedena posle skrininga je pokazala nedovoljno registrovanje krvnog pritiska i eGFR u zdravstvenim kartonima bolesnika sa rizikom za HBB.
Ključne riječi: hronična bolest bubrega, skrining, primarna zdravstvena zaštita

Uticaj vrste sporta, sedmičnog fizičkog opterećenja i indeksa tjelesne mase na vrijednosti markera koštanog metabolizma elitnih sportistkinja

Nenad Ponorac, Tanja Šobot, Nela Rašeta

Biomedicinska istraživanja 2018; 9(2):161-168 doi:10.7251/BII1802161P

PDF 

Sažetak


Uticaj vrste sporta, sedmičnog fizičkog opterećenja i indeksa tjelesne mase na vrijednosti markera koštanog metabolizma elitnih sportistkinja

Nenad Ponorac1, Tanja Šobot1, Nela Rašeta2
1Univerzitet u Banjoj Luci, Medicinski fakultet, Katedra za fiziologiju, Banja Luka, Republika Srpska, Bosna i Hercegovina
2Univerzitet u Banjoj Luci, Medicinski fakultet, Katedra za patološku fiziologiju, Banja Luka, Republika Srpska, Bosna i Hercegovina


Uvod. Cilj ovog istraživanja je bio da se odrede koncentracije markera koštanog metabolizma (srednji fragment osteokalcina i β-CrossLaps) u serumu sportistkinja koje se bave različitim sportovima, kao i njihova povezanost sa vrstom sporta, sedmičnim fizičkim opterećenjem i indeksom tjelesne mase.
Metode. Od ukupno 111 ispitanica 78 su bile elitne sportistkinje dok su kontrolnu grupu činile 33 studentkinje medicinskog fakulteta slične dobi. Iz studije su isključene sportistkinje sa bilo kojom vrstom menstrualne neregularnosti (N = 18). Tako je uzorak činilo 27 sportistkinja koje se bave sportovima igara sa loptom, 11 atletičarki i 22 sportistkinje koje se bave plesom.
Rezultati. Sportistkinje iz grupe igara sa loptom imale su značajno veći indeks tjelesne mase i značajno duži sportski staž u odnosu na druge dvije grupe, dok su sportistkinje iz grupe plesa imale i značajno najmanje sedmično fizičko opterećenje. Utvrđena je statistički značajna razlika u vrijednostima koštanih markera osteokalcina (49,55 ± 16,83 vs. 36,13 ± 7,26; p = 0,001) i β-CrossLaps (0,75 ± 0,25 vs. 0,53 ± 0,14; p= 0,001) između sportistkinja i ispitanica kontrolne grupe. Sportistkinje koje se bave igrama sa loptom su imale veći osteogeni efekat u odnosu na one koje se bave atletikom i plesom (p < 0,05). Pokazana je značajna povezanosti između sedmičnog fizičkog opterećenja i indeksa tjelense mase sa vrijednostima koštanih markera.
Zaključak. Hronična fizička aktivnost ispoljava osteogeni efekat što potvrđuje koncentracija serumskog osteokalcina koji je značajno povezan sa sedmičnim fizičkim opterećenjem.
Ključne riječi: koštani markeri, osteokalcin, β-CrossLaps, sport

Analiza povezanosti kriminalnog ponašanja sa psihičkim osobinama počinilaca kriminalnih djela

Dragan Jovanović

Biomedicinska istraživanja 2018; 9(2):169-177 doi:10.7251/BII1802169J

PDF 

Sažetak


Analiza povezanosti kriminalnog ponašanja sa psihičkim osobinama počinilaca kriminalnih djela

Dragan Jovanović
Univerzitet u Istočnom Sarajevu, Medicinski fakultet, Foča, Republika Srpska, Bosna i Hercegovina
Univerzitetska bolnica Foča, Republika Srpska, Bosna i Hercegovina


Uvod. Istraživanja u ovom radu preduzeta su sa ciljem da se utvrdi povezanost kriminalnog ponašanja sa psihičkim osobinama počinilaca kriminalnih djela.
Metode. Istraživanje obuhvata štićenike Kazneno-popravnih zavoda iz Republike Srpske i Sudskog odjeljenja Klinike za psihijatriju Sokolac. Uzorak čini 118 počinilaca krivičnih djela. Strukturu ispitivanog uzorka čini grupa homicidanata od 60 štićenika i grupa nehomicidanata, od 58 štićenika koju čine 3 podgrupe – podgrupa počinilaca razbojništva (N = 21), krađe (N = 17) i ostalih krivičnih djela (N = 20). U  vrhu eksploracije osnovnog problema i ciljeva istraživanja koristi se MMPI-201 (Minesota multifazični inventar ličnosti) test ličnosti.
Rezultati. Nađeni su visoki prosječni skorovi (> 60) na skalama psihopatije, histerije, šizofrenije, depresije i paranoidnosti u grupi homicidanata, a visoke prosječne vrijednosti (> 60) samo na skali psihopatije u grupi nehomicidanata. Istraživanje je pokazalo da su u grupi homicidanata prisutnije psihičke bolesti i stanja nego u grupi nehomicidanata: disocijalni poremećaj ličnosti je dijagnostikovan kod 31,66% homicidanata i 25,86% nehomicidanata, što je 28% od ukupnog broja ispitivanih štićenika. Histrionični poremećaj ličnosti je nađen kod 8,33% štićenika iz grupe homicidanata a 6,89% štićenika iz grupe nehomicidanata. Dijagnoza šizofrenije je postavljena kod 16,66% štićenika iz grupe homicidanata i 6,89% štićenika iz grupe nehomicidanata. Depresija je dijagnostikovana kod 20% homicidanata i kod 8,69% nehomicidanata. Depresija se susreće u komorbiditetu, i to najčešće uz disocijalni poremećaj ličnosti.
Zaključak. Postoji povezanost između psihičkih osobina i kriminalnog ponašanja. Kod štićenika homicidalnih djela psihopatološke i devijantne osobine ličnosti su izraženije nego kod štićenika nehomicidalnih djela i kod njih su češće psihičke bolesti i stanja.
Ključne riječi: psihološke osobine, ličnost, homicidanti, nehomicidanti, zatvorenici

Mentalno zdravlje i saobraćajno ponašanje vozača u Republici Srpskoj

Jelena Niškanović, Slađana Šiljak, Slobodan Stanić

Biomedicinska istraživanja 2018; 9(2):178-186 doi:10.7251/BII1802178N

PDF 

Sažetak


Mentalno zdravlje i saobraćajno ponašanje vozača u Republici Srpskoj

Jelena Niškanović1, Slađana Šiljak1, Slobodan Stanić2
1Institut za javno zdravstvo Republike Srpske, Banja Luka, Republika Srpska, Bosna i Hercegovina
2Agencija za razvoj visokog obrazovanja i osiguranje kvaliteta Bosne i Hercegovine, Banja Luka, Bosna i Hercegovina

Uvod. Mentalno zdravlje je povezano sa rizičnim ponašanjem u saobraćaju i saobraćajnim nezgodama. Cilj rada je ispitati socijalne i demografske karakteristike vozača, kao i odnos mentalnog zdravlja i rizičnog ponašanja u saobraćaju kod vozača u Republici Srpskoj, Bosna i Hercegovina.
Metode. Studija je dio istraživanja zdravlja stanovništva Republike Srpske koje je provedeno 2010. godine. Istraživanjem je obuhvaćeno 1866 domaćinstava, a anketirano je 4178 odraslih osoba (1688 vozača i 2490 nevozača).
Rezultati. Među 4178 osoba obuhvaćenih istraživanjem, 59,6% su nevozači i 40,4% vozači. Značajno veći procenat vozača su muškarci (73,3%), osobe starosti između 25-54 godine (66,1%), koje žive u ruralnim područjima (55,3%) i koje su zaposlene (50,1%). Značajno više vozača (58,2%) je bilo u kategoriji sa vrijednostima skora od 58 do 78 na skali mentalnog distresa, dok su nevozači bili najzastupljeniji u kategoriji sa skorom mentalnog distresa 58 i manje (43,2%; p < 0,001). Takođe, značajno veći procenat nevozača (91,5%) se nalazi u kategoriji sa najnižim skorom mentalne vitalnosti (≤ 62,5), a procenat vozača se povećava u kategorijama sa većim skorovima na skali mentalne vitalnosti (p < 0,001). Osobe koje voze pod uticajem alkohola postižu niže vrijednosti skora na skali mentalnog distresa (p < 0,05, eta kvadrat = 0,005), dok osobe sklone upotrebi mobilnog telefona postižu veće skorove na skali mentalne vitalnosti (p < 0 ,001, eta kvadrat = 0,15).
Zaključak. Postoje značajne razlike u mentalnom zdravlju vozača i nevozača. Osobe koje voze pod uticajem alkohola imaju niži skor mentalnog zdravlja, posmatrajući rezultate na skali mentalnog distresa, a osobe koje koriste mobilni telefon tokom vožnje imaju veći nivo mentalne vitalnosti. Potrebno je dalje detaljno ispitivanje uticaja mentalnog zdravlja na sklonost ka rizičnom ponašanju u saobraćaju.
Ključne riječi: mentalno zdravlje, saobraćajno ponašanje, vozači, istraživanje zdravstvenog stanja, Republika Srpska

Stanje orofacijalne muskulature i artikulacije kod dece koja mucaju

Nada Dobrota Davidović, Slađana Ćalasan

Biomedicinska istraživanja 2018; 9(2):187-195 doi:10.7251/BII1802187D

PDF 

Sažetak


Stanje orofacijalne muskulature i artikulacije kod dece koja mucaju

Nada Dobrota Davidović1, Slađana Ćalasan2
1Univerzitet u Beogradu, Fakultet za specijalnu edukaciju i rehabilitaciju, Beograd, Srbija
2Univerzitet u Istočnom Sarajevu, Medicinski fakultet, Foča, Republika Srpska, Bosna i Hercegovina

Uvod. Disfunkcija orofacijalne muskulature kod dece je jedan od uzroka nastanka artikulacionih poremećaja, a ako su smetnje artikulacija udružene sa mucanjem, komunikacija je upadljivo otežana. Cilj istraživanja je bio da se uporedi stanje oralne praksije i artikulacije glasova kod dece osnovnoškolskog uzrasta koja mucaju sa stanjem oralne praksije i artikulacije glasova dece istog uzrasta koja ne mucaju.
Metode. Uzorak se sastojao od eksperimentalne grupe koju je činio 31 pacijent zavoda za psihofiziološke poremećaje i govornu patologiju „Prof. dr Cvetko Brajović“ i kontrolne grupe od 31 deteta osnovnoškolskog uzrasta koja nisu mucala. Od instrumenata je primenjen: Globalni artikulacioni test, Test oralne praksije (TOP) kao i Test za funkcionalno ispitivanje orofacijalne muskulature. U statističkoj analizi korišćen je Hi-kvadrat test, Fisher-ov egzaktan test, Kruskal-Wallis-ov test, i Spearman-ov Ro koeficijent.
Rezultati. Raspodela pacijenata po stepenu mucanja nije ravnomerna, a najviše je bilo pacijenata sa umerenim stepenom mucanja (χ2 = 6,45; p = 0,0397). Na TOP uočene su statistički značajne razlike između grupa u ocenama za ajtem oblizivanje i lepeza (p < 0,05). Poređenje rezultata TOP i stepena mucanja pokazalo je da rezultati testiranja ni za jednu od varijabli ispitanih TOP ne zavise od stepena mucanja. Na Testu za funkcionalno ispitivanje orofacijalne muskulature rezultati pokazuju da samo u ajtemu oblizivanja postoji statistički značajna razlika (χ2=3,72; p ≈ 0,05). Na Globalnom artikulacionom testu, utvrđena je statistički značajna razlika između ispitivane i kontrolne grupe u izgovoru glasova D i R.
Zaključak. Kod dece u osnovnoškolskom uzrastu koja mucaju kao i kod one koja ne mucaju prisutan je određeni stepen nemogućnosti pravilnog izvođenja pokreta oralne praksije kao i nepravilna artikulacija. Nije dokazano da disfunkcija orofacijalne muskulature značajno utiče na pojavu mucanja.
Ključne riječi: mucanje, oralna praksija, artikulacija glasova



PRIKAZ BOLESNIKA

Tireoglosalna cista sa orofaringealnom propagacijom kod četrdesetogodišnjeg muškarca

Miroslav Obrenović, Siniša Šolaja, Siniša Kojić, Vekoslav Mitrović, Mirjana Ćuk, Borko Davidović

Biomedicinska istraživanja 2018; 9(2):196-201 doi:10.7251/BII1802196O

PDF 

Sažetak


Tireoglosalna cista sa orofaringealnom propagacijom kod četrdesetogodišnjeg muškarca

Miroslav Obrenović1,2, Siniša Šolaja1,2, Siniša Kojić2,3, Vekoslav Mitrović1,2, Mirjana Ćuk1,2, Borko Davidović1
1Univerzitetska bolnica Foča, Republika Srpska, Bosna i Hercegovina
2Univerzitet u Istočnom Sarajevu, Medicinski fakultet, Foča, Republika Srpska, Bosna i Hercegovina

3Klinika „Varis“, Beograd, Srbija

Uvod. Tireoglosalna cista predstavlja najčešću kongenitalnu anomaliju vrata i javlja se kod oko 7% ukupne populacije. Nastaje kao posljedica izostanka obliteracije ductus thyreoglossus-a za vrijeme tireoidne migracije tokom embrionalnog razvoja. Najčešće se dijagnostikuje u prvoj deceniji života, a dijagnoza se postavlja kliničkim pregledom, ehosonografijom, multislajsnom kompjuterizovanom tomografijom (MSCT) i/ili magnetnom rezonancom (MRI) glave i vrata, finom iglenom aspiracijom (FNA) i citološkom analizom punktata. Terapija je hirurška, operacijom po Sistrunk-u.
Prikaz bolesnika. Četrdesetogodišnji pacijent je hospitalizovan radi dijagnostike i liječenja tumora podvilične i podbradne regije i usne šupljine, sa dislokacijom jezika, otežanim gutanjem, i govorom. Pacijent je u ranom djetinjstvu uočio potkožnu izraslinu ispod brade koja je postepeno rasla. Kliničkim pregledom vidi se potkožna tumorska masa koja zahvata submentalnu i obje submandibularne regije predominantno lijevo uz intraoralnu prezentaciju submukoznog tumora koja u potpunosti ispunjava orofarinks i dislocira jezik udesno. MSCT poda usta i vrata ukazuje na nepravilno ovalni tumor veličine 120 x 95 x 90 mm, koji gornjim polom doseže do tvrdog nepca, zauzima usnu šupljinu te se spušta anterolateralno i više lijevo u regiju vrata do hioidne kosti, udesno dislocirajući jezik, jednjak i strukture farinksa i larinksa. Citološka analiza sadržaja ciste dobijenog FNA pokazuje da sadržaj odgovara tireoglosalnoj cisti. U uslovima opšte nazotrahealne anestezije uradi se operacija po Sistrunk-u sa odstranjenjem cističnog tumora i srednjeg dijela hioidne kosti uz repozicioniranje jezika. Postoperativni tok protekao uredno. Funkcije govora i gutanja u potpunosti rehabilitovane. Patohistološki nalaz je potvrdio da se radi o tireoglosalnoj cisti.
Zaključak. Tireoglosalne ciste su najčešće kongenitalne anomalije vrata i uspješno se liječe operativnim zahvatom sa zadovoljavajućim ishodom, niskom stopom komplikacija i malim procentom recidiva.
Ključne riječi: tireoglosalna cista, dijagnostika, operativni zahvat



AKTUELNA TEMA

Crevna mikroflora i uremijski toksini poreklom iz creva kod bolesnika sa hroničnom insuficijencijom bubrega

Miloš Mitrović, Nada Dimković

Biomedicinska istraživanja 2018; 9(2):202-206 doi:10.7251/BII1802202M

PDF 

Sažetak


Crevna mikroflora i uremijski toksini poreklom iz creva kod bolesnika sa hroničnom insuficijencijom bubrega

Miloš Mitrović1, Nada Dimković1,2
1
Kliničko bolnički centar Zvezdara, Kliničko odeljenje za nefrologiju i poremećaje metabolizma sa dijalizom “Prof. dr Vasilije Jovanović”, Beograd, Srbija
2Univerzitet u Beogradu, Medicinski fakultet, Beograd, Srbija

Poslednjih godina pažnja istraživačke javnosti usmerena je na crevnu mikrobiotu i njenu ulogu u održavanju ljudskog zdravlja. Crevna mikrobiota bolesnika sa hroničnom insuficijencijom bubrega je izmenjena usled visoke uree i metaboličke acidoze, specifične dijete i terapije, kao i produženog vremena crevnog tranzita. U crevnoj mikrobioti dominiraju protein-fermentišuće bakterije – E. coli, Bacteroides i Ruminicoccus spp. Posledično, na sluznici creva produkuju se ključni nefro- i kardiovaskularni toksini, među kojima su posebno značajni indoksil sulfat (IS) i p-krezol sulfat (PCS). Niz opservacionih studija i studija na životinjama pokazao je značajan uticaj povišenih koncentracija IS i PCS u serumu na kardiovaskularni komorbiditet i progresiju insuficijencije bubrega. Na smanjenje koncentracije uremijskih toksina i njihov efekat može se uticati na nekoliko načina. Primena sinbiotika – prebiotika uz probiotske kulture u cilju modulacije crevnog mikrobioma, predstavlja aktuelno najoptimalnije rešenje. Probiotske kulture Bifidobacter i Lactobacillus do sada su pokazale najveći potencijal u sprečavanju rasta bakterija koje stvaraju uremijske toksine. Ipak, definitivne zaključke o efikasnosti ove terapije kod bolesnika sa hroničnom insuficijencijom bubrega, potrebno je više prospektivnih randomizovanih studija slučajeva i kontrola sa jasno definisanom dijetom.
Ključne riječi: crevna mikrobiota, hronična insuficijencija bubrega, uremijski toksini



PREGLEDNI RAD

Savremena saznanja o tipičnom i atipičnom razvoju verbalne komunikacije

Slađana Ćalasan, Nadica Jovanović

Biomedicinska istraživanja 2018; 9(2):207-216 doi:10.7251/BII1802207C

PDF 

Sažetak


Savremena saznanja o tipičnom i atipičnom razvoju verbalne komunikacije

Slađana Ćalasan1, Nadica Jovanović2
1
Univerzitet u Istočnom Sarajevu, Medicinski fakultet, Foča, Republika Srpska, Bosna i Hercegovina
2Univerzitet u Beogradu, Fakultet za specijalnu edukaciju i rehabilitaciju, Beograd, Srbija

Komunikacija se može definisati kao razmjena poruka između pošiljaoca i primaoca. Kada se analiziraju obilježja komunikacije, u literaturi se najčešće spominje podjela na verbalnu i neverbalnu komunikaciju. Djeca tipičnog razvoja prolaze kroz faze preintencionalne, intencionalne presimboličke i intencionalne simboličke komunikacije. Svako dijete prolazi kroz iste faze razvoja komunikacije, samo što vrijeme ulaska i vrijeme ostajanja u određenoj fazi nije uvijek i za svako dijete isto. Neka djeca ispoljavaju atipičan razvoj komunikacije pa pojedini periodi komunikacionog razvoja kod njih traju duže u poređenju sa djecom tipičnog razvoja. Poremećaji komunikacije su ozbiljan i čest problem sa kojim se suočava dijete, roditelji i šira društvena zajednica u kojoj dijete odrasta, jer ako kod djeteta postoje komunikacione teškoće u ranom uzrastu, na njih se najčešće nadovezuju problemi nedovoljno usvojenog govorno-jezičkog sistema. Govorno-jezička kašnjenja evidentirana u ranom uzrastu najčešće se protežu tokom cijelog razvojnog perioda i kasnije se odražavaju na akademska postignuća u školi, kao i na cjelokupno komunikaciono i socijalno funkcionisanje djece u starijem uzrastu.
Ključne riječi: verbalna komunikacija, razvoj komunikacije, atipičan razvoj komunikacije

 Model samopoštovanja u adolescentskoj dobi

Olivera Kalajdžić, Ranka Perućica

Biomedicinska istraživanja 2018; 9(2):217-223 doi:10.7251/BII1802217K

PDF 

Sažetak


Model samopoštovanja u adolescentskoj dobi

Olivera Kalajdžić, Ranka Perućica
Univerzitet u Istočnom Sarajevu, Medicinski fakultet, Foča, Republika Srpska, Bosna i Hercegovina

U savremenoj psihološkoj literaturi postoji čitav niz radova o samopoštovanju i značaju visokog ili niskog nivoa samopoštovanja za adaptivno i maldaptivno ponašanje osobe. Samopoštovanje se definiše kao rezultat forimiranog pojma o sebi, odnosno kao vrednovanje ili evaluacija sebe. Ono je izuzetno važno u periodu adolescencije kada su promjene u doživljavanju i ponašanju često presudne za budući život, zadovoljstvo samim sobom, odnos s drugim ljudima i uspješnost u aktivnostima i ulogama koje preuzimaju. Istraživači iz ove oblasti navode da su ponašanje, pa čak i sposobnosti adolescenata uvijek u skladu sa slikom koju imaju o  ebi. Samopoštovanje je važna komponenta zdravog razvoja adolescenta i uspješne tranzicije u svijet odraslih. Iz tog razloga u radu definišemo pojam samopoštovanja, objašnjavamo dimenzije i značaj samopoštovanja i navodimo rezultate novijih istraživanja samopoštovanja u populaciji adolescenata.
Ključne riječi: samopoštovanje, adolescencija, razvoj samopoštovanja, značaj samopoštovanja