BIOMEDICINSKA ISTRAŽIVANJA

Godište 10, broj 2, decembar 2019.


ORIGINALNI NAUČNI RADOVI

Numerička arealna gustina CD34 i CD117 imunoreaktivnih hematopoetskih ćelija u jetri humanog embriona i fetusa

Jelena Vladičić Mašić, Ivan Nikolić, Vera Todorović, Marko Jović, Vladimir Petrović, Srđan Mašić, Nikolina Dukić, Snežana Zečević

Biomedicinska istraživanja 2019; 10(2):111-117 doi: 10.7251/BII1902111V

PDF 

Sažetak


Numerička arealna gustina CD34 i CD117 imunoreaktivnih hematopoetskih ćelija u jetri humanog embriona i fetusa

 

Jelena Vladičić Mašić1,2, Ivan Nikolić3, Vera Todorović4, Marko Jović3, Vladimir Petrović3, Srđan Mašić2, Nikolina Dukić1,3, Snežana Zečević2


1Univerzitetska bolnica Foča, Republika Srpska, Bosna i Hercegovina
2Univerzitet u Istočnom Sarajevu, Medicinski fakultet, Foča, Republika Srpska, Bosna i Hercegovina
3Univerzitet u Nišu, Medicinski fakultet, Institut za histologiju i embriologiju, Niš, Srbija
4Univerzitet Privredna Akademija, Novi Sad – Stomatološki fakultet Pančevo

Uvod. Hematopoeza je proces stvaranja krvnih ćelija i uobličenih elemenata krvi. Ovaj dinamičan proces se postnatalno odvija u koštanoj srži, dok je prenatalna hematopoeza raspršena na više lokalizacija. Počinje u žumančanoj kesi, u intraembrionalnim ostrvcima hematopoeze, nastavlja se u jetri, slezini i koštanoj srži, a prema novim saznanjima i u placenti. Jetra je kao najveći hematopoetski organ intrauterinog razvoja izvor matičnih ćelija hematopoeze. Cilj rada je identifikacija i kvantifikovanje CD34 i CD117 imunoreaktivnih hematopoetskih ćelija u jetri humanog embriona i fetusa.
Metode. Korišćeno je 5 jetri humanih embriona i 25 jetri humanog fetusa starosti od 7 do 38 nedelja gestacije. Uzorci jetre podvrgnuti su rutinskoj obradi do parafinskih kalupa. Tkivni presjeci, debljine 5 µm bojeni su hematoksilinom i eozinom, kao i imunohistohemijskim dokazivanjem CD34 i CD117 antigena. Kvantifikacija je urađena morfometrijski određivanjem numeričke arealne gustine. U statističkoj analizi korišćen je Hi-kvadrat test.
Rezultati. Numerička arealna gustina CD34 imunoreaktivnih hematopoetskih ćelija u jetri u embrionalnom periodu razvića je iznosila 0,35%, 0,30% u prvom trimestru (koji obuhvata i embrionalni i fetalni period), 0,46% u drugom trimestru i 0,10% u trećem trimestru. Numerička vrijednost arealne gustine CD117 imunoreaktivnih hematopoetskih ćelija u jetri za embrionalni period je iznosila 0,28%, 0,50% u prvom trimestru (koji obuhvata i embrionalni i fetalni period), 0,11% u drugom trimestru i 0,09% u trećem trimestru.
Zaključak. Jetra embriona i fetusa predstavlja značajan izvor CD34 i CD117 imunoreaktivnih hematopoetskih ćelija
Ključne riječi: hematopoeza, matične ćelije, jetra fetusa, CD34 antigen, CD117 antigen.

Dijabetesna nefropatija u tipu 2 dijabetesa: učestalost i faktori rizika

Marijana Kovačević, Snežana Mališ, Maksim Kovačević, Verica Prodanović, Olivera Čančar, Siniša Ristić, Nenad Petković, Ljubica Đukanović

Biomedicinska istraživanja 2019; 10(2):118-127 doi:10.7251/BII1902118K

PDF 

Sažetak


Dijabetesna nefropatija u tipu 2 dijabetesa: učestalost i faktori rizika

Marijana Kovačević 1,2, Snežana Mališ1,2, Maksim Kovačević1,2, Verica Prodanović1,2, Olivera Čančar1,2 , Siniša Ristić1, Nenad Petković3, Ljubica Đukanović4


1Univerzitet u Istočnom Sarajevu, Medicinski fakultet Foča, Republika Srpska, Bosna i Hercegovina
2Univerzitetska bolnica Foča, Republika Srpska, Bosna i Hercegovina
3Zdravstvena ustanova “Fresenius Medical Care”, Centar za dijalizu, Šamac, Republika Srpska, Bosna i Hercegovina
4Medicinski fakultet, Univerzitet u Beogradu, Beograd, Srbija

Uvod. Ciljevi rada su bili da se utvrdi učestalost i faktori rizika za dijabetesnu nefropatiju (DN) kod bolesnika sa tipom 2 dijabetesa i faktori povezani sa pogoršanjem funkcije bubrega tokom trogodišnjeg perioda.
Metode. Studija je obuhvatila 81 bolesnika sa tipom 2 dijabetesa koji su na početku studije svrstani u dvije grupe: prva, 41 bolesnik sa DN (27 muškaraca, 62,03 ± 7,73 godina) i druga, 40 bolesnika bez DN (17 muškog pola, 61,73 ± 11,55 godina). Svim bolesnicima je uzeta anamneza, urađen objektivni pregled i laboratorijska ispitivanja. Na osnovu rezultata ispitivanja, poslije tri godine bolesnici obje grupe su podijeljeni u podgrupe sa nepromjenjenom funkcijom bubrega i podgrupe sa pogoršanjem funkcije definisanim kao povećanje proteinurija i/ili smanjenje jačine glomerulske filtracije (JGF) za više od 25%.
Rezultati. Na početku ispitivanja zabilježena je visoka učestalost poznatih faktora rizika za dijabetes i DN kod obje grupe. Multivarijantna logistička analiza izdvojila je ženski pol i trajanje dijabetesa kao značajne prediktore DN. Nakon tri godine funkcija bubrega se pogoršala kod oko 50% bolesnika sa i bez DN, a u podgrupama sa pogoršanjem funkcije bubrega glikemija našte i HbA1c su bili statistički značajno veći nego u podgrupama sa stabilnom funkcijom bubrega. Linearna regresiona analiza je pokazala da je promjena JGF u trogodišnjem periodu značajno povezana sa starošću bolesnika, trajanjem dijabetesa, sistolnim krvnim pritiskom, razlikom u dijastolnom krvnom pritisku i proteinuriji. Promjena u proteinuriji značajno je povezana sa sistolnim krvnim pritiskom, razlikom u dijastolnom krvnom pritisku, kao i HbA1c i JGF na kraju studije.
Zaključak. Kod bolesnika sa tipom 2 dijabetesa ženski pol i duže trajanje dijabetesa izdvojeni su kao značajni faktori rizika za DN, a starost bolesnika, trajanje dijabetesa, povišen krvni pritisak, loša glikoregulacija kao faktori rizika za pogoršanje funkcije bubrega.
Ključne riječi: dijabetesna nefropatija, proteinurija, jačina glomerulske filtracija, faktori rizika

Detekcija periferne arterijske bolesti kod pacijenata sa tipom 2 dijabetes melitusa u ambulanti porodične medicine

Biljana Lakić, Saša Turajlić, Verica Petrović

Biomedicinska istraživanja 2019; 10(2):128-135 doi:10.7251/BII1902128L

PDF 

Sažetak


Detekcija periferne arterijske bolesti kod pacijenata sa tipom 2 dijabetes melitusa u ambulanti porodične medicine

Biljana Lakić1,2, Saša Turajlić3, Verica Petrović1,2


1JZU Dom zdravlja Banja Luka, Republika Srpska, Bosna i Hercegovina
2Univerzitet u Banjoj Luci, Medicinski fakultet, Banja Luka, Republika Srpska, Bosna i Hercegovina
3JZU Dom zdravlja „Dr Mladen Stojanović“, Laktaši,
Republika Srpska, Bosna i Hercegovina

Uvod. Periferna arterijska bolest (PAB) je progresivna, okluzivna, aterosklerotska bolest krvnih sudova, a pacijenati sa dijabetes melitusom (DM) imaju značajno veći rizik za razvoj ove bolesti. Cilj ove studije je bio da se utvrdi učestalost PAB kod pacijenata sa tipom 2 DM mjerenjem pedo-brahijalnog (PB) indeksa u ambulanti porodične medicine.
Metode. Studija presjeka je uključila pacijente sa tipom 2 DM registrovane u ambulantama porodične medicine Doma zdravlja Laktaši. Mjerenje PB indeksa je vršeno na oscilometrijskom aparatu “Boso ABI Mess 100“, a PAB je dijagnostikovana ako je vrijednost PB indeksa bila manja od 0,9 ili veća od 1,3.
Rezultati. Ispitivanje je obuhvatilo 178 (90 muškaraca) ispitanika sa tipom 2 DM preko 50 godina starosti. PAB je registrovana kod 26 (14,6%) ispitanika, sa potvrđenom značajnom razlikom u PB indeksu (lijeva/desna noga) između pacijenata sa PAB i pacijenata bez PAB (0,82/0,84 vs. 1,04/1,05; p < 0,01). Prosječno trajanje DM bilo je duže kod bolesnika sa u odnosu na one bez PAB (12 vs. 8 godina; p = 0,097), a srednje vrijednosti HbA1c su bile podjednake u obje grupe (7,7% vs. 7,9% ; p = 0,634). Nije potvrđena razlika u učestalosti hipertenzije, dislipidemije i gojaznosti između bolesnika sa, odnosno bez PAB, ali je bilo značajno više pušača među bolesnicima sa PAB (p<0,01).
Zaključak. Prevalencija PAB kod ispitanih pacijenata sa tipom 2 DM je iznosila 14,6%. Dijabetes je trajao neznačajno duže kod pacijenata sa PAB i među njima je bilo značajno više pušača nego u grupi bez PAB. Edinburški upitnik za klaudikacije je bio pozitivan kod samo trećine pacijenata sa PAB. Mjerenjem PB indeksa se može rano dijagnostikovati PAB kod mnogo većeg broja pacijenata sa tipom 2 DM nego primjenom Edinburškog upitnika.
Ključne riječi: periferna arterijska bolest, pacijent, tip 2 dijabetes melitusa, pedo-brahijalni (PB) indeks

Uticaj proteklog vremena od prvih simptoma do dijagnoze celijakije na psihofizičko funkcionisanje i društveni život dece i adolescenata

Biljana Stojanović-Jovanović, Stevan Jovanović, Biljana Vuletić

Biomedicinska istraživanja 2019; 10(2):136–143 doi:10.7251/BII1902136S

PDF 

Sažetak


Uticaj proteklog vremena od prvih simptoma do dijagnoze celijakije na psihofizičko funkcionisanje i društveni život dece i adolescenata.

 

Biljana Stojanović-Jovanović1, Stevan Jovanović1, Biljana Vuletić2


1Visoka zdravstvena škola strukovnih studija, Beograd, Srbija
2Univerzitet u Kragujevcu, Fakultet medicinskih nauka, Odeljenje za pedijatriju, Kragujevac, Srbija

Uvod. Celijakija je autoimunska bolest, koja nastaje zbog neadekvatne imunske reakcije u kontaktu s glutenom kod genetski predisponiranih osoba pri konzumiranja glutena i srodnih proteina koji su prisutni u pšenici, raži, ječmu i ovsu. Za ovo specifično oboljenje je striktna, strogo kontrolisana i doživotna bezglutenska dijeta jedini lek. Cilj rada je da se proceni da li dužina perioda od pojave prvih simptoma do postavljanja dijagnoze celijakije utiče na psiho-fizičko funkcionisanje i društveni život dece i adolescenata.
Metode. Studija obuhvata 116 ispitanika (39 muškog pola), uzrasta 8-18 godina sa dijagnozom celijakije. U istraživanju su od instrumenata korišćeni: dokumentacioni list i specifični instrument za obolelu decu od celijakije (CDPQOL) koji meri psiho-fizičko i društveno funkcionisanje.
Rezultati. Dijagnoza celijakije postavljena je kod 50% ispitanika u uzrastu do dve godine života. Kod 48,28% ispitanih, dijagnoza celijakije je postavljena unutar tri meseca od pojave simptoma. Kod ispitanika sa celijakijom uzrasta od 8-12 godina nisu utvrđene statistički značajne razlike u psiho-fizičkom funkcionisanju i društvenom životu u zavisnosti od vremenskog perioda od pojave prvih simptoma bolesti do postavljanja dijagnoze. Kod ispitanika uzrasta od 13 do 18 godina korišćenjem upitnika CDPQOL utvrđene su statistički značajne razlike u domenima funkcionisanja u školi, izlascima i socijalnim događanjima, samopouzdanju, kao i ukupnom CDPQOL skoru u zavisnosti od dužine vremenskog perioda od pojave prvih simptoma bolesti do postavljanja dijagnoze.
Zaključak: Dužina perioda od pojave prvih simptoma do postavljanja dijagnoze celijakije uticala je značajno na psiho-fizičko funkcionisanje i društveni život ispitanika uzrasta od 13 do 18 godina, ali ne i kod mlađih ispitanika. To potvrđuje značaj ranog postavljanja dijagnoze i započinjanja lečenja.
Ključne reči: celijakija, deca, dijagnoza, psiho-fizičko funkcionisanje, društveni život

Prevalenca anemije kod žena u reproduktivnoj dobi u Republici Srpskoj

Dragana Stojisavljević, Slađana Šiljak, Ljiljana Stanivuk, Jelena Niškanović, Marin Kvaternik

Biomedicinska istraživanja 2019; 10(2):144–151 doi: 10.7251/BII1902144S

PDF 

Sažetak


Prevalenca anemije kod žena u reproduktivnoj dobi u Republici Srpskoj

Dragana Stojisavljević1,2, Slađana Šiljak1, Ljiljana Stanivuk1,2, Jelena Niškanović1, Marin Kvaternik3


1JZU Institut za javno zdravstvo Republike Srpske, Banja Luka, Republika Srpska, Bosna i Hercegovina
2Univerzitet u Banjoj Luci, Medicinski fakultet, Banja Luka, Republika Srpska, Bosna i Hercegovina
3JZU Institut za javno zdravstvo Republike Srpske, Regionalni centar Doboj, Doboj, Republika Srpska,
Bosna i Hercegovina

Uvod. Anemija je važan javnozdravstveni problem prepoznat širom svijeta bilo da se javlja izolovano ili udružena sa ostalim oblicima malnutricije. U 2016. godini prevalenca anemije u svijetu je kod žena u reproduktivnoj dobi iznosila 32,0% odnosno postojala je kod 613 miliona žena starosti 15-49 godina. Cilj rada je bio utvrditi prevalencu anemije kod osoba ženskog pola u reproduktivnoj dobi (>15≤49 godina) u Republici Srpskoj i utvrditi povezanost između prehrambenih navika i prevalence anemije.
Metode. Istraživanje je provedeno kao studija presjeka. Uzorak je dizajniran kao dvoetapni stratifikovani slučajni uzorak, sa popisnim krugovima odabranim u prvoj etapi i domaćinstvima u drugoj etapi. Istraživanjem je obuhvaćeno 1539 osoba ženskog pola starosti od 15 do 49 godina. Za ispitivanje osnovnih sociodemografskih karakteristika uzorka i navika u ishrani ispitanica korišćeni su za to posebno kreirani upitnici. Za mjerenje koncentracije hemoglobina u krvi korišćen je Photometer, HemoCue Hb 301/SET.
Rezultati. Prevalenca anemije kod žena u reproduktivnoj dobi u Republici Srpskoj iznosi 11,8% i svrstava Republiku Srpsku u zemlje sa niskom prevalencom. Anemija se statistički značajno češće javlja (p<0,001) u starosnoj kategoriji od 36 do 49 godina i na geografskom području Doboja i Istočnog Sarajeva (p=0,002). Analizom navika u ishrani, sa posebnim osvrtom na unos namirnica sa hem i non-hem željezom, dokazano je da osobe bez anemije unose statistički značajno više namirnica sa hem željezom (p=0,009). Utvrđena je slaba, ali statistički značajna veza između upotrebe suplemenata željeza i odsustva anemije (r= -0,064, p=0,013).
Zaključak. Republika Srpska spada u zemlje sa niskim opterećenjem anemijom, ali je neophodno nastaviti sa aktivnostima usmjerenim na unapređenje ishrane svih kategorija stanovništva, a posebno voditi računa o unosu namirnica sa hem željezom.
Ključne riječi: anemija, žene u reproduktivnoj dobi, namirnice sa hem i non-hem željezom

Ispitivanje faktora povezanih sa težinom simptoma bolesnika sa  nosnosinusnom polipozom

Aleksandra Aleksić, Siniša Šolaja, Zorica Novaković, Nataša Guzina Golac, Vojin Vojnović, Željko Markić

Biomedicinska istraživanja 2019; 10(2):152–158 doi:10.7251/BII1902152A

PDF 

Sažetak


Ispitivanje faktora povezanih sa težinom simptoma bolesnika sa nosnosinusnom polipozom

Aleksandra Aleksić1, Siniša Šolaja2, Zorica Novaković1
Nataša Guzina Golac1, Vojin Vojnović1, Željko Markić1


1Univerzitetski klinički centar Republike Srpske, Klinika za bolesti uha, grla i nosa, Banja Luka, Republika Srpska, Bosna i Hercegovina
2Univerzitetska bolnica Foča, Služba za otorinolaringologiju, Foča, Republika Srpska, Bosna i Hercegovina

Uvod. Hronični rinosinuzitis sa nosnosinusnom polipozom je hronični upalni proces sluznice nosnih i paranazalnih sinusa koji se klinički manifestuje pojavom polipoznih masa u nosnoj šupljini. Prisustvo polipa u nosnim i paranazalnim šupljinama izaziva karakteristične simptome koji utiču na kvalitet života pacijenta. U ovoj studiji je ispitana povezanost između endoskopskog, mikrobiološkog, radiološkog nalaza i težine simptoma pacijenata sa hroničnim rinosinuzitisom i nosnosinusnom polipozom.
Metode. Istraživanjem je obuhvaćeno 45 pacijenata sa hroničnim rinosinuzitisom i nosnosinusnom polipozom, kod kojih je indikovano operativno liječenje nakon neuspjeha konzervativne terapije i 25 ispitanika kontrolne grupe. Intenzitet simptoma kod ispitanika je procjenjivan na osnovu vizuelne analogne skale. Svim bolesnicima je urađeno bakteriološko ispitivanje sekreta srednjeg nosnog hodnika. Klinička i radiološka procjena težine oboljenja je vršena na osnovu endoskopskog i skora kompjuterizovane tomografije (CT).
Rezultati. Utvrdili smo značajnu statističku razliku u težini simptoma između eksperimetalne i kontrolnu grupe. Endoskopski skor je statistički značajno korelirao sa težinom simptoma (r = 0,315; p = 0,035), CT-skorom (r = 0,720; p < 0,001) i prisustvom astme (r = 0,335; p = 0,025)). CT skor je statistički značajno korelirao sa prisustvom astme (r = 0,419; p = 0,004). Binarnom logističkom regresijom smo utvrdili statistički značajnu povezanost između endoskopskog skora i težine simptoma (OR = 1,513; p = 0,044).
Zaključak. U odnosu na objektivne kliničke parametre, težina simptoma kod pacijenata sa nosnosinusnom polipozom statistički značajno korelira sa endoskopskim skorom.
Ključne riječi: hronični rinosinuzitis, nosnosinusna polipoza, VAS skor, endoskopski skor, CT skor

Mjere prevencije infekcija operativnog polja uzrokovanih enterokokama rezistentnim na vankomicin

Natalija Hadživuković, Biljana Mijović

Biomedicinska istraživanja 2019; 10(2):159–165 doi:10.7251/BII1902159H

PDF 

Sažetak


Mjere prevencije infekcija operativnog polja uzrokovanih enterokokama rezistentnim na vankomicin

Natalija Hadživuković, Biljana Mijović


Univerzitet u Istočnom Sarajevu, Medicinski fakultet, Foča, Republika Srpska, Bosna i Hercegovina

Uvod. Vankomicin-rezistentne enterokoke (VRE) predstavljaju veliki zdravstveni problem širom svijeta. Još uvijek je nejasno koja je najefikasnija mjera za kontrolu i prevenciju ovih infekcija, kao i širenje VRE stečenih u bolnici. Cilj ovog sistematskog pregleda literature je bio da se istraže radovi u kojima su bile sprovedene različite preventivne mjere za infekcije operativnog polja nastale VRE, kao i da se ispita efikasnost ovih mjera na smanjenje stope incidencije ovih infekcija.
Metode. Pretražene su baze podataka, PubMed i EBSCO do septembra 2018. godine kako bi se pronašle studije u kojima su ispitivane mjere prevencije za sprečavanje prenosa VRE.
Rezultati. Pregledom baza podataka različitom kombinacijom ključnih riječi identifikovane su 174 studije na osnovu naslova i apstrakta. Nakon pregledanih radova u cjelini i prema jasno definisanim kriterijumima uključivanja studija, u završnu detaljnu analizu uključeno je ukupno sedam radova. Rezultati ovih studija su pokazali da je kontaminacija VRE smanjena za 70% upotrebom zaštitnih kecelja i rukavica za sve interakcije sa pacijentima. Ekološko čišćenje, dezinfekcija okoline i stvari i racionalna upotreba antibiotika, dovela je do smanjenja stope infekcije Clostridium difficile sa 12 na 6,6%, meticilin-rezistentnim Staphylococcus aureus za 25%, a stopa VRE bakteriemije se takođe statistički znatno smanjila. Višestruko je smanjen i broj bolesnika koji su zahtjevali izolaciju zbog VRE
Zaključak. Mjere prevencije koje preporučuje Centre for Disease Control and Prevention za sprečavanje prenošenja VRE su efikasne ukoliko se adekvatno primjenjuju postojeći protokoli.
Ključne riječi: vankomicin rezistentni enterokoki, infekcije operativnog polja, preventivne mjere, aktivan nadzor

Određivanje sadržaja arsena u uzorcima čajeva dostupnih na tržištu Republike Srpske primjenom atomske apsorpcione spektrofotometrije

Mirjana Đermanović, Ljubica Bojanić, Relja Suručić, Vesna Antunović

Biomedicinska istraživanja 2019; 10(2):166–171 doi:10.7251/BII1902166DJ

PDF 

Sažetak


Određivanje sadržaja arsena u uzorcima čajeva dostupnih na tržištu Republike Srpske primjenom atomske apsorpcione spektrofotometrije

Mirjana Đermanović1,2, Ljubica Bojanić1,2, Relja Suručić2, Vesna Antunović2


1Insitut za javno zdravlje, Banja Luka, Republika Srpska, Bosna i Hercegovina
2Univerzitet u Banjoj Luci, Medicinski fakultet, Studijski program farmacija, Banja Luka, Republika Srpska, Bosna i Hercegovina

Uvod. Arsen u prirodi i živim organizmima postoji u različitim oblicima. Toksični elementi, uključujući i arsen, koji su prisutni u nekim biljkama mogu ozbiljno oštetiti hematopoetski, imuni, nervni i reproduktivni sistem čovjeka. Iz tog razloga, sadržaj teških metala je jedan od kriterijuma za procjenu bezbjednosti upotrebe biljnog materijala u proizvodnji tradicionalnih lijekova i biljnih čajeva. To zahtijeva stalnu i organizovanu kontrolu biljaka koje se koriste kao sirovine u farmaceutskoj industriji. Cilj ove studije je utvrđivanje sadržaja arsena u odabranim čajevima koji su dostupni na tržištu Republike Srpske.
Metode. Analizirano je 13 biljnih i 3 voćna čaja. Uzorci od po 10 g su mineralizovani i sadržaj arsena je određen atomskim apsorpcionim spektrofotometrom Agilent Technologies Series 200 sa vazduh/acetilen gorionikom i korekcijom pozadine D2.
Rezultati. Srednje vrijednosti koncentracije arsena u uzorcima biljnog čaja kretale su se od 0,009 mg/kg do 0,145 mg/kg. Najniža koncentracija arsena od 0,007 mg/kg pronađena je u čaju od kamilice i uve, koja je sakupljena kao divlja biljka na nadmorskoj visini iznad 1200 m. Najveća koncentracija arsena pronađena je u uzorku čaja od zove (0,145 mg/kg). U voćnim čajevima koncentracija arsena bila je u rasponu od 0,014 mg/kg (brusnica) do 0,027mg/kg (voćna mješavina).
Zaključak. Sadržaj arsena u svim analiziranim uzorcima čajeva niži je od 1 mg/kg, tj. od maksimalno dozvoljene količine propisane nacionalnim zakonodavstvom.
Ključne riječi: arsen, biljni čajevi, voćni čajevi, atomska apsorpciona spektrofotometrija

 

 

PRETHODNO SAOPŠTENJE

 

Funkcionalna sposobnost muškaraca starih 65 i više godina

Ilija Stijepić, Tamara Popović, Dragana Sredić Cartes

Biomedicinska istraživanja 2019; 10(2):172–178 doi:10.7251/BII1902172S

PDF 

Sažetak


Funkcionalna sposobnost muškaraca starih 65 i više godina

Ilija Stijepić, Tamara Popović, Dragana Sredić Cartes


Visoka medicinska škola, Prijedor, Republika Srpska, Bosna i Hercegovina

Uvod. Starenje je biološki proces koji dovodi do opadanja funkcionalne sposobnosti koja se definiše kao sposobnost osobe da sigurno, nezavisno i efikasno obavlja svakodnevne životne aktivnosti. Cilj ovog istraživanja je bio da se ispita funkcionalna sposobnost osoba starih ≥ 65 godina i utvrdi razlika u funkcionalnoj sposobnosti u odnosu na starosno doba ispitanika.
Metode. U istraživanje je bilo uključeno 120 muškaraca starih ≥ 65 godina sa područija banjalučke i prijedorske regije. Bolesnici su podijeljeni u četiri grupe u zavisnosti od starosnog doba. Svima je odeređen indeks tjelesne mase i testirana funkcionalna sposobnost pomoću Senior fitnes testa.
Rezultati. Senior fitnes testom je utvrđena statistički značajna razlika između grupe starosti od 65-69 godina i grupe ispitanika starih 80 i više godina u svim testovimaa osim u testu snage. Najstarija grupa od 80 i više godina ima statistički značajno slabiju fleksibilnost donjih ekstremiteta u odnosu na sve tri preostale grupe. Najmanja razlika između grupa različite starosti zabilježena je za snagu gornjih ekstremiteta koja progresivno, ali neznačajno opada sa godinama starosti. Šestominutni test hodanja je pokazao statistički visoku razliku između grupe od 65-69 godina (430,42 ± 60,94 m) i grupe starosti od 80 i više godina (370,57±76,727 m; p = 0,003).
Zaključak. Starenje dovodi do progresivnog smanjenja snage gornjih i donjih ekstremiteta, fleksibilnosti i aerobnih sposobnosti pa je najslabija funkcionalna sposobnost zabilježena za ispitanike stare 80 i više godina.
Ključne riječi: funkcionalna sposobnost, starenje, snaga, fleksibilnost, aerobna izdržljivost

 

 

PREGLEDNI RADOVI

 

Karcinom srednjeg uva

Dragoslava Đerić

Biomedicinska istraživanja 2019; 10(2):179–187 doi:10.7251/BII1902179DJ

PDF 

Sažetak


Karcinom srednjeg uva

Dragoslava Đerić


Akademija medicinskih nauka Srpskog lekarskog društva, Beograd
Klinički centar Srbije, Klinika za otorinolaringologiju i maksilofacijalnu hirurgiju, Beograd
Univerzitet u Beogradu, Medicinski fakultet, Beograd, Srbija

Karcinom srednjeg uva je retko otološko oboljenje. Nastanak malignog procesa se uzročno-posledično najčešće povezuje s hroničnim zapaljenskim procesima srednjeg uva, mada mehanizmi nastanka još uvek nisu sasvim razjašnjeni. Klinička slika karcinoma nije uvek karakteristična, a tumor se često otkriva u odmakloj fazi bolesti. Rana dijagnostika zasnovana na dokazima podrazumeva preciznu procenu i identifikaciju znakova malignog procesa. Na ovu bolest treba misliti ako curenje iz uva prate intenzivni bolovi, krvarenje iz uva, pojava periferne paralize facijalnog živca, vrtoglavica i gubitak sluha, mada se slična klinička simptomatologija viđa i kod hroničnih otitisa. Pored toga, karakteristične simptome karcinoma čine i sledeći znaci: promene u predelu temporomandibularnog zgloba, otok u regiji parotidne žlezde, bezbolan otok mastoidnog predela, neurološki poremećaji, iznenadna pojava polipa i granulacija (brzi recidivi polipa i granulacija posle uklanjanja), znaci otogenih komplikacija, kao i opšta slabost, gubitak telesne težine i drugi biološki poremećaji. Prilikom dijagnostike karcinoma koriste se opšteprihvaćene preporuke i protokoli lečenja.
Ključne reči: karcinom srednjeg uva, klinička slika, dijagnostika

Funkcionalna magnetna rezonanca bubrega

Siniša Ristić

Biomedicinska istraživanja 2019; 10(2):188–193 doi:10.7251/BII1902188R

PDF 

Sažetak


Funkcionalna magnetna rezonanca bubrega

Siniša Ristić


Univerzitet u Istočnom Sarajevu, Medicinski fakultet Foča, Republika Srpska, Bosna i Hercegovina

Tendencija razvoja moderne dijagnostičke vizuelizacije u biomedicini usmjerena je ka integraciji detekcije i kvantifikacije molekularnih, funkcionalnih i morfoloških dešavanja u biološkim sistemima. Neprekidni porast broja oboljelih od hroničnih bolesti bubrega nametnuo je potrebu razvoja novih dijagnostičkih metoda za detekciju molekularnih, anatomskih i funkcionalnih zbivanja u tkivu bubrega. Razvoj tehnologije magnetne rezonance omogućio je nastanak funkcionalne magnetne rezonance bubrega u istraživanjima i kliničkoj praksi. U radu su prikazane osnove, kao i neke savremene praktične mogućnosti korišćenja funkcionalne magnetne rezonance bubrega
Ključne reči: bubrezi, magnetna rezonanca, vizuelizacija, funkcija, bubrežne bolesti

 

 

ZA PRAKSU

 

Zapaljenske bolesti srca kod djece

Biljana Milinković, Dejan Bokonjić, Tatjana Gavrilović Elez, Vladimir Čančar, Nada Avram

Biomedicinska istraživanja 2019; 10(2):194–201 doi:10.7251/BII1902194M

PDF 

Sažetak


Zapaljenske bolesti srca kod djece

Biljana Milinković1, Dejan Bokonjić2, Tatjana Gavrilović Elez1, Vladimir Čančar1, Nada Avram1


1Univerzitetska bolnica Foča, Republika Srpska, Bosna i Hercegovina
2Univerzitet u Istočnom Sarajevu, Medicinski fakultet, Foča, Republika Srpska, Bosna i Hercegovina

Miokarditis je ograničeno ili difuzno zapaljenje srčanog mišića koje može biti posljedica infekcije (virusi, bakterije, gljivice, rikecije, paraziti, protozoe) ili je neinfektivne prirode (sistemske bolesti, metaboličke bolesti, toksini). Postoje i miokarditisi kod kojih se etiološki faktor ne može utvrditi i svrstavaju se u grupu idiopatskih miokarditisa. Klinička slika zavisi od intenziteta zapaljenskog procesa i topografskog rasporeda lezija pa varira od blagog oblika do teškog malignog karditisa sa razvojem srčane insuficijencije i fatalnim ishodom u toku nekoliko dana. Mirovanje se preporučuje kao osnovna terapijska mjera kod svih bolesnika sa sumnjom na miokarditis. Ukoliko postoje znaci srčane insuficijencije obavezno se uvodi antikongestivna terapija diureticima, vazodilatatorima, digitalisom, a ako ova terapija nije uspješna neophodno je primijeniti inotropne lijekove (dobutamin ili inhibitori fosfodiesteraze) u intravenskoj infuziji. Poremećaji ritma kod bolesnika sa miokarditisom zahtjevaju što hitniju terapiju odgovarajućim antiaritmicima. U liječenju najtežih, fulminantnih, oblika miokarditisa danas se koriste imunoglubulini u visokim dozama i kortikosteroidi. Akutni perikarditis je zapaljenje perikarda koje odlikuje bol u grudima, perikardijalno trenje i serijske elektrokardiografske promjene. Svijest o ovoj bolesti se povećala zbog uvođenja neinvazivnih dijagnostičkih tehnika, kao što su ehokardiografija, CT skeniranje i kardijalna magnetna rezonanca (CMRI). Bolest može biti teška i čak smrtonosna, posebno kod djece na imunosupresivnoj terapiji. Uzročnik se može identifikovati iz perikardijalne tečnosti kulturom ili osjetljivijim testovima (PCR) ili iz uzoraka perikardijalne biopsije.
Ključne riječi: miokarditis, perikarditis, srčana insuficijencija

 

Uzroci, podjela, dijagnostika i liječenje hidrocefalusa

Vjeran Saratlić, Vesna Ivanišević

Biomedicinska istraživanja 2019; 10(2):202–208 doi:10.7251/BII1902202S

PDF 

Sažetak


Uzroci, podjela, dijagnostika i liječenje hidrocefalusa

Vjeran Saratlić1, Vesna Ivanišević2


1Univerzitet u Istočnom Sarajevu, Medicinski fakultet, Foča, Republika Srpska, Bosna i Hercegovina
2Univerzitetski Klinički centar Republike Srpske, Služba za neurohirurgiju, Banja Luka, Republika Srpska, Bosna i Hercegovina

Hidrocefalus je hidrodinamički poremećaj cerebrospinalnog likvora koji uzrokuje proširenje komornog sistema i povećan pritisak na mozak. Hidrocefalus se može podijeliti na kongenitalni i stečeni, a na osnovu mehanizma nastanka, na komunikantni (neopstruktivni) i nekomunikantni (opstruktivni) koji mogu biti i kongenitalni i stečeni. Postoji i hidrocefalus normalnog pritiska te hidrocefalus “ex vacuo“, a kod novorođenčadi se može javiti i vanjski (spoljni) hidrocefalus. Kod novorođenčadi i dojenčadi glavna dijagnostička metoda je ultrazvuk mozga, a snimanje se obavlja kroz fontanele. Nakon zatvaranja fontanele dijagnostika se provodi pomoću magnetne rezonance (MR) ili kompjuterske tomografije (CT). U uzorku bolesnika sa hidrocefalusom liječenih u Službi za neurohirurgiju Kliničkog centra Banja Luka u dvogodišnjem periodu pokazana je signifikantna dominaciju opstruktivne vrste hidrocefalusa nad ostalima.
Ključne riječi: cerebrospinalni likvor, hidrocefalus, podjela, CT i MRI dijagnostika, terapija