BIOMEDICINSKA ISTRAŽIVANJA

Godište 10, broj 1, jun 2019.


ORIGINALNI NAUČNI RADOVI

Karakteristike perioptičke i intraoptičke arterijske vaskularizacije
vanlobanjskog dijela vidnog živca

Radmila Balaban-Đurević, Samra Hajrović, Siniša Šolaja, Vanja Pljevaljčić, Valvita Reçi, Stefan Kulić, Milan Milisavljević

Biomedicinska istraživanja 2019; 10(1):1-7 doi:10.7251/BII1901001B

PDF 

Sažetak


Karakteristike perioptičke i intraoptičke arterijske vaskularizacije vanlobanjskog dijela vidnog živca

Radmila Balaban-Đurević1, Samra Hajrović2, Siniša Šolaja3, Vanja Pljevaljčić1, Valvita Reçi4, Stefan Kulić5, Milan Milisavljević6


1Univerzitet u Istočnom Sarajevu, Medicinski fakultet Foča, Katedra za normalnu anatomiju čovjeka, Foča, Republika Srpska, Bosna i Hercegovina
2Opšta bolnica, Očno odeljenje, Novi Pazar, Srbija
3Univerzitetska bolnica Foča, Republika Srpska, Bosna i Hercegovina
4Državni univerzitet u Tetovu, Medicinski fakultet, Institut za anatomiju, Tetovo,
Republika Severna Makedonija
5Dom zdravlja Nikšić, Crna Gora
6Univerzitet u Beogradu, Medicinski fakultet, Institut za anatomiju, Beograd, Srbija

Uvod. Optički nerv je vaskularizovan arterijskim granama površinskog pijalnog pleksusa i direktnim intraneuralnim granama. Cilj našeg istraživanja bio je ispitivanje morfoloških karakteristika (porijeklo, broj arterija, kalibri i način grananja) perioptičke arterijske vaskularizacije i intraoptičke vaskularne mreže vanlobanjskih segmenata vidnog živca: intrakanalikularnog i intraorbitalnog.
Metode. Istraživanje je obavljeno na 18 parova vidnih živaca, osoba oba pola (11 muških i 7 ženskih), starosti od 51 do 78 godina, bez znakova promjena na strukturama nervnog sistema. Arterije namijenjene vaskularizaciji vidnih živaca su mikrodisekovane i proučavane korišćenjem stereo mikroskopa i mikroinstrumenata a po injiciranju 10% mješavinom tuša i želatina i fiksiranju u 5% rastvoru formaldehida.
Rezultati. Intrakanalikularni segment vidnog živca je dobijao gracilne krvne sudove iz oftalmičke arterije, najčešće po dvije, u 29 (82,9 %) slučajeva, dok je na 6 (17,1 %) preparata postojala samo po jedna grana za nerv. Vaskularizovan je isključivo penetrantnim granama koje polaze od pijalne arterijske mreže. Intraorbitalni segment vidnog živca dobija arterijsku vaskularizaciju iz dva međusobno povezana sistema krvnih sudova, perifernog i aksijalnog, oba porijeklom iz središnje arterije mrežnjače.
Zaključak. Poštujući postavljeni cilj, analizom dobijenih rezultata zaključili smo da intrakanalikularni i intraorbitalni segment vidnog živca posjeduju bogatu i vrlo osjetljivu vaskularnu mrežu. U našem istraživanju vaskularizacija intrakanalikularnog segmenta vidnog živca potiče iz površinske pijalne arterijske mreže ovog dijela nerva. Intaorbitalni dio vidnog živca imao je dva povezana sistema krvnih sudova, periferni i aksijalni.
Ključne riječi: vidni živac, arterije, perioptička vaskularizacija, intraoptička vaskularizacija

Efekti kratkotrajne kombinovane insulinske terapije na glikoregulaciju i insulinosekretornu funkciju kod bolesnika sa tipom 2 dijabetesa i sekundarnim neuspjehom oralne terapije

Aleksandra Grbić, Gabrijela Malešević, Slavko Grbić, Milorad Grujičić, Vesna Jelača

Biomedicinska istraživanja 2019; 10(1):8-14 doi:10.7251/BII1901008G

PDF 

Sažetak


Efekti kratkotrajne kombinovane insulinske terapije na glikoregulaciju i insulinosekretornu funkciju kod bolesnika sa tipom 2 dijabetesa i sekundarnim neuspjehom oralne terapije.

Aleksandra Grbić1,2, Gabrijela Malešević1,2,
Slavko Grbić1,2, Milorad Grujičić1,2, Vesna Jelača3


1Univerzitetski Klinički centar Republike Srpske, Banja Luka, Republika Srpska, Bosna i Hercegovina
2Univerzitet u Banjaluci, Medicinski fakultet, Banja Luka, Republika Srpska, Bosna i Hercegovina
3Bolnica“Dr Mladen Stojanović“, Prijedor, Republika Srpska, Bosna i Hercegovina

Uvod. Sekundarni neuspjeh oralne terapije se definiše kao izostanak povoljnog reagovanja na oralnu terapiju koja je u prethodnom periodu bila efikasna. Cilj rada je da se ispitaju rezidualni efekti kratkotrajne kombinovane insulinske terapije na glikoregulaciju i insulinosekretornu funkciju.
Metode. Istraživanje je obuhvatilo 53 ispitanika sa tipom 2 dijabetesa i sekundarnim neuspjehom oralne terapije koji su tri mjeseca liječeni kombinovanom insulinskom terapijom (bazalni insulin plus metformin). Nakon procjene akutnih efekata insulinske terapije, ispitanici su naredna tri mjeseca liječeni oralnim antihiperglikemicima koje su koristili u momentu dijagnoze sekundarnog neuspjeha, nakon čega su procjenjivani rezidualni efekti.
Rezultati. Tromjesečna kombinovana terapija dovela je do značajnog poboljšanja glikoregulacije (glikemija natašte: 9,4 mmol/l vs. 6,1 mmol/l; postprandijalna glikemija: 11,5 mmol/l vs. 7,3mmol/l; dnevni profil glikemije: 10,0 mmol/l vs. 7,2 mmol/l) i parametara insulinosekretorne funkcije (insulinemija: 16,63 mU/l vs. 10,8 mU/l; C-peptid: 1,53 μg/ml vs. 1,81 μg/ml) u odnosu na period kada je konstatovan sekundarni neuspjeh oralne terapije (akutni efekti). Tri mjeseca po prekidu insulinske terapije zabilježeno je samo manje pogoršanje glikoregulacije i insulinosekretorne funkcije – rezidualni efekat (glikemija: 7,1mmol/l; postprandijalna glikemija: 8,3 mmol/l; dnevni profil glikemije: 8,4mmol/l; insulinemija: 13,3mU/l; C-peptid: 1,72 μg /ml).
Zaključak. Ponovno uvođenje oralnih antidijabetika nakon kratkotrajne primjene insulinske terapije uslovljava lagano pogoršanje insulinosekretorne funkcije, ali su ipak svi posmatrani parametri metaboličkog statusa u prosjeku značajno bolji u odnosu na period prije kratkotrajne primjene insulina.
Ključne riječi: dijabetes melitus tip 2, sekundarni neuspjeh oralne terapije, kombinovana terapija, C- peptid, insulin

Analiza dejstva antidepresivnog lijeka venlafaksina na dužinu QT intervala kod pacijenata sa depresivnim poremećajem i alkoholnom zavisnošću

Sanja Vukadinović Stojanović, Zlatan Stojanović

Biomedicinska istraživanja 2019; 10(1):15-23 doi:10.7251/BII1901015V

PDF 

Sažetak


Analiza dejstva antidepresivnog lijeka venlafaksina na dužinu QT intervala kod pacijenata sa depresivnim poremećajem i alkoholnom zavisnošću

Sanja Vukadinović Stojanović1, Zlatan Stojanović2


1Univerzitetski klinički centar Republike Srpske, Banja Luka, Republika Srpska, Bosna i Hercegovina
2Univerzitet u Banjoj Luci, Medicinski fakultet, Banja Luka, Republika Srpska, Bosna i Hercegovina

Uvod. Depresivni poremećaj je čest kod pacijenata sa dijagnozom alkoholizma. Komorbiditet depresije i alkoholizma umnogome pogoršava kliničko stanje pacijenta i predstavlja veliki terapijski izazov. Cilj ovog istraživanja je bio da se istraži dejstvo antidepresivnog lijeka venlafaksina na dužinu QT intervala pacijenata sa depresivnim poremećajem i alkoholnom zavisnošću.
Metode. Istraživanjem je obuhvaćeno 49 pacijenata muškog pola (stariji od 18 godina) s alkoholnom zavisnošću kod kojih je na početku hospitalizacije na osnovu DSM-IV kriterijuma i pozitivne Hamiltonove skale za procjenu depresije (HRSD) dijagnostikovan depresivni poremećaj. Pacijentima je ordiniran antidepresivni lijek venlafaksin, u dozi 37,5 mg, dva puta dnevno, tokom dvadeset dana. Globalni QTc interval (12-odvodni) određivan je automatski primjenom EKG aparata Schiller Cardiovit AT-1 koji koristi “SCHILLER ECG Measurement and Interpretation Software for Children and Adult ECGs”. Statistička obrada podataka urađena je u SPSS 16.0 programskom paketu za Windows.
Rezultati. Uočena je statistički značajna pozitivna povezanost između HRSD skora (intenziteta depresije) i koncentracije kreatin kinaze izoenzima MB u serumu tj. stepena oštećenja miokarda (p = 0,048). Statistički značajna pozitivna povezanost utvrđena je između koncentracije gama glutamil transferaze u serumu i dužine QTc intervala (p < 0,001.) Nije utvrđena statistički značajna razlika u dužini QTc intervala prije i nakon ordiniranja venlafaksina (p = 0,827), a prosječno produženje QTc intervala bilo je 0,776 ms (95% CI = -6,323 ms − 7,874 ms).
Zaključak. U našoj studiji nismo utvrdili negativan uticaj antidepresivnog lijeka venlafaksina na dužinu QT intervala pacijenata sa depresivnim poremećajem i alkoholnom zavisnošću. Kod pacijenata ovisnika o alkoholu terapija depresije mora imati prioritet zbog ustanovljene negativne povezanosti između depresije i stepena oštećenja miokarda.
Ključne riječi: alkoholna zavisnost, depresija, komorbiditet, QT interval, venlafaksin

Akustička struktura glasa kod ispitanika sa umjereno teškim oštećenjem sluha

Slađana Ćalasan, Mirjana Petrović-Lazić, Nadica Jovanović-Simić, Snežana Babac

Biomedicinska istraživanja 2019; 10(1):24–29 doi:10.7251/BII1901024C

PDF 

Sažetak


Akustička struktura glasa kod ispitanika sa umjereno teškim oštećenjem sluha.

 

Slađana Ćalasan¹, Mirjana Petrović-Lazić², Nadica Jovanović-Simić², Snežana Babac²


¹Univerzitet u Istočnom Sarajevu, Medicinski fakultet, Foča, Republika Srpska, Bosna i Hercegovina
²Univerzitet u Beogradu, Fakultet za specijalnu edukaciju i rehabilitaciju, Beograd, Srbija

Uvod. Glas je produkt vibratornog kretanja glasnica i rezonantnih efekata vokalnog trakta, stoga je instrumentalno praćenje samog vibratornog procesa jedan od bitnih aspekata objektivnog instrumentalnog ispitivanja glasa. Neodgovarajuća visina i neprimjerena glasnost, kao i pojačana nazalnost, predstavljaju osnovne karakteristike glasa kod osoba sa oštećenim sluhom. Cilj istraživanja je bio da se uradi detaljna analiza i poređenje akustičke strukture vokala A kod ispitanika sa oštećenim sluhom i ispitanika sa urednim sluhom i normalnim glasom.
Metode. Ukupan uzorak je činilo 40 ispitanika, uzrasta od 17 do 20 godina (18,50 ± 1,13), oba pola (50% muškog), koji su podijeljeni u dvije grupe. Prvu grupu je činilo 20 ispitanika sa umjereno teškim oštećenjem sluha (56-70 dB), dok je druga grupa obuhvatila 20 ispitanika bez oštećenja sluha. Ispitanici obje grupe su međusobno ujednačeni po polu i uzrastu (± 3 mjeseca). Istraživanje je realizovano tokom maja 2018. godine u srednjim školama i Medicinskom fakultetu u Foči, i specijalnoj školi sa domom učenika ,,Bubanj” u Nišu.
Rezultati. Statistički značajna razlika između ispitanika sa urednim i oštećenim sluhom utvrđena je za 11 od 14 ispitivanih akustičkih parametara vokala A: standardna devijacija osnovne frekvencije (STD), ukupan jitter (Jitta), jitter procenat (Jitt), relativna srednja vrijednost perturbacije (RAP), koeficijent varijacije osnovne frekvencije (vFo), shimmer (Shdb), shimmer procenat (Shim), koeficijent perturbacije amplitude (APQ), odnos šuma i harmonika (NHR), indeks prigušene fonacije (SPI) i indeks intenziteta osnovne frekvencije i tremora (FTRI), pri čemu ispitanici sa oštećenim sluhom ostvaruju veće vrijednosti navednih parametara.
Zaključak. Prikazani rezultati ukazuju na patološke promjene u glasu kod ispitanika sa oštećenim sluhom i potrebu za rehabilitacijom glasa ovih ispitanika.
Ključne riječi: poremećaji glasa, akustička analiza glasa, umjereno teško oštećenje sluha

Uticaj obrazovanja na kvalitet života laringektomisanih bolesnika pre i posle vokalne rehabilitacije

Mila Bunijevac, Mirjana Petrović-Lazić, Siniša Maksimović

Biomedicinska istraživanja 2019; 10(1):30–37 doi:10.7251/BII1901030B

PDF 

Sažetak


Uticaj obrazovanja na kvalitet života laringektomisanih bolesnika pre i posle vokalne rehabilitacije

Mila Bunijevac1,  Mirjana Petrović-Lazić2,3, Siniša Maksimović1,4


1Bolnica „Sveti Vračevi“, Bijeljina, Republika Srpska, Bosna i Hercegovina
2Kliničko-bolničkog centara „Zvezdara“, Klinika za otorinolaringologiju, Beograd, Srbija
3Univerzitet u Beogradu, Fakultet za specijalnu edukaciju i rehabilitaciju, Beograd, Srbija
4Univerzizet u Banjoj Luci, Medicinski fakultet, Banja Luka, Republika Srpska, Bosna i Hercegovina

Uvod. Karcinom larinksa je jedan od najčešćih malignih tumora gornjeg aerodigestivnog trakta, koji dovodi do promene normalnih anatomskih odnosa u vratu, što izaziva poremećaj komunikacije i socijalne interakcije. Cilj rada je ispitati uticaj obrazovanja na kvalitet života laringektomisanih bolesnika.
Metode. Istraživanje je obuhvatilo 50 bolesnika kojima je urađena totalna laringektomija, starosne dobi od 51 do 83 godine. Sprovedena je subjektivna procena glasa instrumentima Indeks glasovnog oštećenja (Voice Handicap Index – VHI) i Kvalitet života pacijenata sa karcinomom glave i vrata Univerziteta u Michigan-u (University of Michigan Head & Neck Quality of Life instrument—HNQOL). Pacijenti su upitnike popunjavali pre i posle vokalne rehabilitacije.
Rezultati. Poređenje prosečnih vrednosti skorova svih ispitivanih laringektomisanih bolesnika pre i posle vokalne rehabilitacije pokazalo je značajnu razliku u ukupnom skoru na VHI skali (107,20 ± 8,46 vs. 21,32 ± 13,29; p < 0,001) i na HNQO skali (52,50 ± 17,71 vs. 93,57 ± 6,36; p < 0,001) kao i na svim subskalama. Između skorova dobijenih pomoću obe skale kod bolesnika sa različitim stepenom obrazovanja nije bilo razlike pre vokalne rehabilitacije. Posle vokalne rehabilatacije dokazana je statistički značajna razlika između bolesnika sa srednjim u odnosu na one sa višim/visokim obrazovanjem kako u skrovim svih VHI subskala i ukupnom VHI skoru (23,60 ± 13,54 vs. 18,83 ± 11,59; p = 0,012), tako i u skorovima pojedinih domena i ukupnom skoru HNQOL instrumenta (88,90 ± 6,58 vs. 99,80 ± 4,25; p= 0,048).
Zaključak. Vokalna rehabilitacija nakon totalne laringektomije pozitivno je uticala na kvalitet života bolesnika, a bolesnici sa višim obrazovanjem imali su tendenciju ka boljem kvalitetu života u odnosu na one sa nižim obrazovanjem.
Ključne reči: totalna laringektomija, obrazovanje, vokalna rehabilitacija, kvalitet života

Analiza nivoa stresa i sindroma sagorijevanja na poslu kod ljekara različitih specijalnosti u primarnoj zdravstvenoj zaštiti

Kosana Stanetić, Brankica Marković, Verica Petrović, Bojan Stanetić

Biomedicinska istraživanja 2019; 10(1):38–46 doi:10.7251/BII1901038S

PDF 

Sažetak


Analiza nivoa stresa i sindroma sagorijevanja na poslu kod ljekara različitih specijalnosti u primarnoj zdravstvenoj zaštiti

Kosana Stanetić1,2, Brankica Marković1, Verica Petrović1,2, Bojan Stanetić2,3


1Dom zdravlja, Banja Luka, Republika Srpska, Bosna i Hercegovina
2Univerzitet u Banjaluci, Medicinski fakultet, Banja Luka, Republika Srpska, Bosna i Hercegovina
3Univerzitetski klinički centar, Banja Luka, Republika Srpska, Bosna i Hercegovina

Uvod. Sindrom sagorijevanja na poslu je čest problem kod zdravstvenih radnika. Obolijevanju od ovog sindroma uglavnom prethodi hronični radni stres. Uzroci radnog stresa su brojni, a autori najčešće navode opterećenje velikim brojem pacijenata, nedostatak vremena da se svi pacijenti pregledaju i opterećenje administracijom. Cilj rada je: ispitati nivo stresa, komponenti sindroma sagorijevanja na poslu i najčešćih uzroka radnog stresa kod ljekara u Domu zdravlja Banja Luka, te uporediti dobijene rezultate između ljekara u porodičnoj medicini i ljekara drugih specijalnosti.
Metode. Istraživanje je opservaciona studija, a sprovodena je metodom anketiranja ljekara u JZU Dom zdravlja Banja Luka, u periodu mart-maj 2018. godine. Istraživanje je anonimno. Svim zaposlenim ljekarima su ponuđeni anketni upitnici: sociodemografski upitnik, Upitnik za samoprocjenu nivoa stresa, anketa o najčešćim uzrocima stresa na poslu i Maslach Burnout Inventory (MBI).
Rezultati. Istraživanjem je obuhvaćeno 211, od ukupno 246 ljekara zaposlenih u Domu zdravlja u Banjoj Luci. U porodičnoj medicini je anketirano 127, a u ostalim službama 84 ispitanika. Ljekari u porodičnoj medicini su imali statistički značajno veći nivo stresa (p = 0,011) , emocionalne isrpljenosti (p = 0,000) i depersonalizacije (p = 0,000) u odnosu na ljekare drugih specijalnosti. Porodični ljekari su imali statistički značajno više prisutne sve uzroke stresa, osim u zbrinjavanju pacijenata sa hitnim stanjima.
Zaključak. Nivo stresa i sindroma sagorijevanja na poslu je značajno više prisutan kod ljekara u porodičnoj medicini u odnosu na ljekare u drugim službama.
Ključne riječi: stres, sindrom sagorijevanja na poslu, uzroci radnog stresa, porodični ljekari, primarna zdravstvena zaštita

Agresivno ponašanje žena sa intelektualnom ometenošću smještenih u instituciji za trajni smještaj

Bojana Mastilo, Bojana Vuković, Stevan Šeatović, Slađana Ćalasan

Biomedicinska istraživanja 2019; 10(1):47–55 doi:10.7251/BII1901047M

PDF 

Sažetak


Agresivno ponašanje žena sa intelektualnom ometenošću smještenih u instituciji za trajni smještaj

Bojana Mastilo1, Bojana Vuković1, Stevan Šeatović2, Slađana Ćalasan1


1Univerzitet u Istočnom Sarajevu, Medicinski fakultet Foča, Republika Srpska, Bosna i Hercegovina
2JU “Sunce”, Prijedor, Republika Srpska, Bosna i Hercegovina

Uvod. Agresivnim se smatra ponašanje koje ima takav intenzitet, učestalost i trajanje da ozbiljno ugrožava fizičku bezbjednost osobe/osoba ili koje ozbiljno ograničava njihovo socijalno funkcionisanje. Cilj ovog istraživanja je da se utvrdi intenzitet i pojavni oblici agresije kod žena sa intelektualnom ometenošću smještenih u instituciji u odnosu na težinu intelektualne ometenosti, starosnu dob i dužinu boravka u instituciji.
Metode. Uzorak je obuhvatio 115 ispitanica na trajnom smještaju u JU “Dom za osobe sa invaliditetom” u Višegradu. Za procjenu agresivnog ponašanja korišćena je Skala neprijateljstva i agresije za odrasle, Reaktivna/Proaktivna (The Adult Scale Of Hostility and Agression, Reactive/ Proactve A- SHARP; Matlock & Aman, 2011).
Rezultati. Žene sa lakom intelektualnom ometenošću pokazuju visok nivo agresivnog ponašanja na svim subskalama pri čemu su najviši skorovi na supskali neprijateljstvo (26,37 ±7,37). U grupi ispitanica starijih od 51 godinu utvrđen je statistički značajno veći skor na supskali verbalna agresija u odnosu na ispitanice mlađe od 30 godina (13,89 ± 9,23 vs. 6,12 ± 9,39; p = 0,025). Kod ispitanica koje su u instituciji boravile duže od 10 godina utvrđeno je veće ispoljavanje neprijateljske agresije u odnosu na one koje su boravile kraće (22,49 ±11,22 vs. 17,58 ± 13,14; p = 0,033).
Zaključak. Ispitanice sa lakom intelektualnom ometenošću su pokazale najveći nivo agresivnog ponašanja na svim subskalama pri čemu su najviši skorovi na supskali neprijateljstva. Ispitanice starije od 51 godine ispoljavale su najviši stepen verbalne agresije, dok su ispitanice sa boravkom u instituciji dužim od 10 godina ispoljavale najviše neprijateljske agresije usmjerene ka drugima.
Ključne riječi: agresivno ponašanje, intelektualna ometenost, institucija

Partnerski odnosi osoba sa anksioznim i depresivnim poremećajima

Mira Spremo, Nada Vaselić

Biomedicinska istraživanja 2019; 10(1):56–63 doi:10.7251/BII1901056S

PDF 

Sažetak


Partnerski odnosi osoba sa anksioznim i depresivnim poremećajima

Mira Spremo1,2, Nada Vaselić3


1Univerzitetski klinički centar Banja Luka, Klinika za psihijatriju, Banja Luka, Republika Srpska, Bosna i Hercegovina
2Univerzitet u Banjoj Luci, Medicinski fakulte, Banja Luka, Republika Srpska, Bosna i Hercegovina
3Univerzitet u Banjoj Luci, Filozofski fakultet, Banja Luka, Republika Srpska, Bosna i Hercegovina

Uvod. Prisutnost anksioznih i depresivnih poremećaja kod barem jednog partnera negativno utiče na kvalitet partnerskog odnosa. Cilj istraživanja je utvrditi zadovoljstvo partnerskim odnosima u odnosu na postojanje anksioznih i depresivnih poremećaja.
Metode. Uzorkom je obuhvaćeno 107 ispitanika podijeljenih u dvije grupe zavisno od prisustva poremećaja: (grupa 1 – 52 ispitanika sa anksioznim i depresivnim poremećajima, grupa 2 – 55 ispitanika bez poremećaja). Primijenjeni su sljedeći upitnici: Spielberger-ov upitnik za samoprocjenu anksioznosti – STAI, Beck-ov inventar depresije – BDI, Skala za mjerenje odnosa u vezama – RAS i Upitnik o sociodemografskim podacima ispitanika.
Rezultati. Nisu utvrđene statistički značajne razlike između dvije grupe u socio-demografskim karakteristikama ali su ispitanici iz grupe 1 imali češće bolesti zavisnosti kod roditelja (χ2 = 20,90, p < 0,001) i strahova u svom porodičnom kontekstu (χ2 = 13,62, p < 0,001) u odnosu na kontrolnu grupu. Ispitanici sa postavljenom dijagnozom anksioznih i depresivnih poremećaja ostvarili su više rezultate na svim skalama. Između grupe 1 i grupe 2 postojala je statistički značajna razlika velikog intenziteta na skali zadovoljstva partnerskom vezom (25,56 ± 6,86 vs. 30,26 ± 4,47; p < 0,001). Depresivnost, anksioznost kao crta ličnosti i kao trenutno stanje ostvaruju statistički značajnu negativnu korelaciju sa skalom zadovoljstva partnerskom vezom, pri čemu je najjača veza ove skale sa anksioznošću kao osobinom ličnosti (p < 0,01).
Zaključak. Rezultati istraživanja ukazuju da postoji povezanost između anksioznih i depresivnih poremećaja i partnerskih odnosa, što može biti polazna osnova za edukaciju i savjetovanje parova, ali i za istraživanja u ovoj oblasti.
Ključne riječi: anksiozni i depresivni poremećaji, partnerski odnosi

 

PRIKAZ BOLESNIKA

 

Zamena bevacizumaba afliberceptom kod bolesnika sa senilnom degeneracijom žute mrlje, dijabetesnim makularnim edemom i cistoidnim makularnim edemom zbog retinalne venske okluzije

Dijana Risimić, Jelena Karadžić, Miroslav Jeremić, Nada Avram

Biomedicinska istraživanja 2019; 10(1):64–70 doi:10.7251/BII1901064R

PDF 

Sažetak


Zamena bevacizumaba afliberceptom kod bolesnika sa senilnom degeneracijom žute mrlje, dijabetesnim makularnim edemom i cistoidnim makularnim edemom zbog retinalne venske okluzije

Dijana Risimić1,2, Jelena Karadžić1,2, Miroslav Jeremić2, Nada Avram3


1Univerzitet u Beogradu, Medicinski fakultet, Beograd, Srbija
2Klinički centar Srbije, Klinika za očne bolesti, Beograd, Srbija
3Univerzitetska bolnica Foča, Republika Srpska, Bosna i Hercegovina

Uvod. Intravitrealna injekcija anti-vaskularnih endotelijalnih faktora rasta (anti-VEGF) je napravila revoluciju u lečenju senilne degeneracije makule (SDM), dijabetesnog makularnog edema (DME), makularnog edema uzrokovanog okluzijom retinalnih venskih krvnih sudova (RVO) i drugim retinalnim bolestima koje su praćene neovaskularnim i makularnim edemom. Cilj ove serije prikaza slučajeva je da pokaže efekat zamene bevacizumaba afliberceptom kod pacijenata sa rekurentnom vlažnom formom SDM, kao i najbolji klinički pristup i režim za pacijente sa neovaskularnim i makularnim edemom udruženim sa retinalnim bolestima.
Metode. Kao terapiju, svi naši pacijenti su dobili intravitrealnu injekciju 1,25 mg (0,1 ml) bevacizumaba kao prvu opciju lečenja, a kada se terapija bevacizumabom činila nedovoljno efikasnom na osnovu nalaza vidne oštrine i optički koherentne tomografije zamenili smo ga afliberceptom ili triamcinolon acetonidom.
Prikazi bolesnika. Prikazana su četiri bolesnika, dva sa SDM, jedan sa makularnim edemom usled RVO i jedan slučaj sa DME i neproliterativnom dijabetesnom retinopatijom (nPDR). Kod većine pacijenata došlo je do poboljšanja oštrine vida i anatomskog poboljšanja. Neki pacijenti su imali anatomsko poboljšanje, mada se njihova oštrina vida nije poboljšala. Zamena afliberceptom je produžila pozitivno dejstvo leka tokom približno dva meseca, i ako bi se redovna terapija bevacizumabom ponovo uvela, terapijski efekat bevacizumaba bi nastavio da se produžava. Efikasan klinički pristup kod naših pacijenata možda nije samo zbog zamene terapije, već zbog kombinovanja nekoliko terapija zajedno. Pristup individualnom lečenju i pro re nata (PRN), po potrebi, bili su najčešće korišćeni u efikasnom režimu lečenja naših pacijenata.
Zaključak. Zamena anti-VEGF terapije je pokazala pozitivne rezultate kod pacijenata sa refraktarnom i rekuretnom vlažnom formom SDM i makularnog edema.
Ključne reči: vaskularni endotelijalni faktor rasta, eksudativna (vlažna forma) senilne degeneracije makule, makularni edem, zamena terapije

 

PREGLEDNI RADOVI

 

Preoperativno lečenje karcinoma gastrointestinalne regije u stadijumu lokalno uznapredovale bolesti

Ljiljana Vasić

Biomedicinska istraživanja 2019; 10(1):71–82 doi:10.7251/BII1901071V

PDF 

Sažetak


Preoperativno lečenje karcinoma astrointestinalne regije u stadijumu lokalno uznapredovale bolesti

Ljiljana Vasić


Klinički centar Kragujevac, Centar za onkologiju i radiologiju, Odeljenje radioterapije, Kragujevac, Srbija

Isključivo hirurškim lečenjem lokalno uznapredovalog karcinoma gastrointestinalne regije ne postiže se zadovoljavajuća lokalna kontrola bolesti i preživljavanje. Prednost primene zračne i hemioterapije u ovom stadijumu je smanjenje verovatnoće razvoja lokalnog recidiva uz produžetak preživljavanja, ali su nedostaci povećanje postoperativnog mortaliteta i morbiditeta. Mnoge studije su bile posvećene ispitivanju kod kojih lokalizacija je preoperativno lečenje opravdano i kojim redosledom treba da se primeni radio i hemioterapiju, a da se pri tome ne ugrozi život bolesnika. Ovaj rad sažima postojeća saznanja i ukazuje na to kako je preoperativno lečenje uticalo na promenu hirurških indikacija za lečenje karcinoma ove regije. Primena preoperativnog lečenja karcinoma jednjaka, želuca, rektuma i anusa je opravdana jer smanjuje verovatnoću razvoja lokalnog recidiva, ali ne povećava dužinu preživljavanja bolesnika sa karcinomom rektuma i želuca. Pored toga, preoperativno lečenje povećava postoperativni mortalitet i morbiditet karcinoma jednjaka i anusa, dok je njegova primena u lečenju karcinoma pankreasa još uvek predmet kliničkih studija. U hirurgiji, preoperativno lečenje je dovelo do modifikacije tehnika u lečenju karcinoma rektuma, preispitivanju stepena limfadenektomije karcinoma jednjaka i želuca, a u slučaju karcinoma anusa operativno lečenje se više ne smatra inicijalnim vidom kurativne terapije u ovom stadijumu.
Ključne reči: karcinom gastrointestinalnog trakta, lokalno uznapredovali stadijum, preoperativno lečenje, zračna terapija, hemioterapija

Neoadjuvantna terapija HER2 pozitivnog karcinoma dojke

Nikolina Dukić, Zdenka Gojković, Nenad Lalović, Jelena Vladičić-Mašić, Dragana Jokanović, Srđan Mašić, Slađana Popović, Olivera Čančar

Biomedicinska istraživanja 2019; 10(1):83–90 doi:10.7251/BII1901083D

PDF 

Sažetak


Neoadjuvantna terapija HER2 pozitivnog karcinoma dojke

Nikolina Dukić1,2, Zdenka Gojković3, Nenad Lalović2,4,
Jelena Vladičić-Mašić1,2, Dragana Jokanović1,2, Srđan Mašić2, Slađana Popović1,2, Olivera Čančar1,2


1Univerzitetska bolnica Foča, Centar za Internu medicinu, Republika Srpska, Bosna i Hercegovina.
3Univerzitetski klinički Centar Republike Srpske Banja Luka, Klinika za Onkologiju, Republika Srpska, 
Bosna i Hercegovina.
4Univerzitetska bolnica Foča, Centar za hirurške grane, Republika Srpska, Bosna i Hercegovina.
2Univerziteta u Istočnom Sarajevu, Medicinski fakultet,Foča, Repubika Srpska, Bosna i Hercegovina

Receptor humanog epidermalnog faktora rasta 2 – HER2 (c-erb-B2) je prisutan kod 15-20% karcinoma dojke u trenutku postavljanja dijagnoze. Prekomjerna ekspresija HER2 receptora povezana je sa agresivnijom formom karcinoma dojke. Trastuzumab je humano monoklonsko antitijelo koje vezujući se za HER2 receptor blokira signalne puteve ćelijske proliferacije. S obzirom na moguću pojavu rezistenzije na trastuzumab (vezuje se za pod­domenu II HER2 receptora te ostvaruje ligand nezavisnu inhibiciju ćelijske proliferacije), tokom godina kreirano je drugo monoklonsko antitijelo pertuzumab (vezuje se poddomenu IV HER 2 receptora i ostvaruje ligand zavisnu inhibiciju ćelijske proliferacije) te zajedno čine temelj dualne blokade HER2 receptora. Brojne studije su pokazale korist od primjene trastuzumaba i pertuzumaba, prvobitno u etastatskom, a potom i u adjuvantnom i neoadjuvantnom režimu. Neoadjuvantna (preoperativna) terapija se ordinira kod inoperabilnih tumora, kod bolesnika sa visokim rizikom od lošeg ishoda (HER2 pozitivni tumori, nodus pozitivni tumori, inflamatorni kracinom dojke, veliki tumori), kao i kad postoje dodatni faktori rizika – HR negativni tumori kod kojih se ne očekuje korist od hormonalne terapije u adjuvantnom miljeu. Neoadjuvantna terapija, takođe, omogućava in vivo uvid u odgovor tumora na neoadjuvantnu terapiju. Kompletan patološki odgovor (pCR – pathological complete response) je rani parametar efikasnosti neoadjuvantnog tretmana koji takođe omogućava da se “na vrijeme” sazna senzitivost tumora i donese odluku o adjuvantnom tretmanu. pCR ima prediktivnu i prognostičku vrijednost. Naime, stopa pCR u korelaciji je sa vremenom do progresije bolesti i ukupnim preživljenjem. Brojne studije su na osnovu stope pCR pokazale da postoje podgrupe HER2 pozitivnih karcinoma dojke: podgrupa hormon negativnih tumora koji imaju dobar odgovor na postojeću antiHER2 terapiju i HER2 pozitivni karcinomi dojke, podgrupa hormon zavisnih tumora, kod kojih se postojećim terapijskim opcijama još uvijek ne postiže adekvatna stopa pCR što predstavlja područje za nova istraživanja i pronalaženje novih strategija liječenja.
Ključne riječi: karcinom dojke, HER2 receptor, neadjuvantna terapija, pCR, trastuzumab, pertuzumab

Kliničke karakteristike, prognoza i ishod operisanih od tetralogije Fallot

Biljana Milinković, Dejan Bokonjić, Bojan N. Joksimović, Verica Prodanović

Biomedicinska istraživanja 2019; 10(1):91–100 doi:10.7251/BII1901091M

PDF 

Sažetak


Kliničke karakteristike, prognoza i ishod operisanih od tetralogije Fallot

Biljana Milinković1, Dejan Bokonjić2, Bojan N. Joksimović2, Verica Prodanović1


1Univerzitetska bolnica Foča, Republika Srpska, Bosna i Hercegovina
2Univerzitet u Istočnom Sarajevu, Medicinski fakultet, Foča, Republika Srpska, Bosna i Hercegovina

Napredak u dijagnostici i liječenju doveli su do značajnog poboljšanja sudbine djece rođene sa tetralogijom Fallot sa perioperativnim mortalitetom od 2-3% i tridesetogodišnjom stopom preživljavanja od 90%. Ipak, većina ovih pacijenata ima rezidualne postoperativne morfološke i hemodinamske poremećaje kao i poremećaje srčanog ritma, prvenstveno zbog volumena opterećenja desne komore uzrokovanog hroničnom pulmonalnom regurgitacijom. Unaprijeđene hirurške procedure smanjile su ranu smrtnost na manje od 3%, ali se godišnja stopa smrtnosti višestruko povećava 20-30 godina nakon inicijalne hirurške sanacije, uglavnom zbog neželjenih kardioloških događaja. U longitudinalnom praćenju pacijenata poslije operacije tetralogije Fallot veliki značaj ima rano otkrivanje morfoloških i hemodinamskih rezidualnih poremećaja kako kod asimptomskih tako i pacijenata sa simptomima radi pravovremenog opredjeljenja za nove terapijske mjere (npr. zamjena pulmonalne valvule), a sve u cilju poboljšanja toka i ishoda liječenja. Magnetna rezonanca srca je dijagnostička metoda koja pruža najprecizniju i najtačniju procjenu pojedinih parametara srčane disfunkcije i loših ishoda kao i definisanje prediktivne vrijednosti pojedinih parametara. Dosadašnja brojna istraživanja svjedoče da je povećanje rizika smrtnosti povezano sa progresivnom dilatacijom i disfunkcijom desne komore, a preko ventrikulo-ventrikularne interreakcije i disfunkcijom lijeve komore. Identifikаcijа pаrаmetаrа, koji mogu dа predvide rizik zа buduće neželjene kаrdijаlne dogаđаje kao što su ventrikularna tahikardija i srčana insuficiencija, može da pomogne prilаgođаvаnju terаpijskog pristupа, koji bi vodio unаpređenju kvaliteta života i preživljаvаnjа bolesnikа.
Ključne riječi: Tetralogia Fallot, disfunkcija desne komore, magnetna rezonanca srca, prognoza

 

ZA PRAKSU

 

Sprečavanje prenošenja virusnih infekcija u stomatološkoj praksi

Jovana Hrisa Samardžija, Biljana Mijović, Marina Milinković

Biomedicinska istraživanja 2019; 10(1):101–108 doi:10.7251/BII1901101S

PDF 

Sažetak


Sprečavanje prenošenja virusnih infekcija u stomatološkoj praksi

Jovana Hrisa Samardžija, Biljana Mijović, Marina Milinković


Univerzitet u Istočnom Sarajevu, Medicinski fakultet Foča, Republika Srpska, Bosna i Hercegovina

Virus hepatitisa B (HBV), virus hepatitisa C (HCV) i virus humane imunodeficijencije (HIV) predstavljaju patogene koji se prenose krvlju i od posebnog su interesa za stomatološki tim. U stomatološkoj ordinaciji HBV, HCV i HIV se mogu prenijeti direktnim kontaktom sa krvlju i pljuvačkom koja ima primjesa krvi, ili indirektnim kontaktom sa inficiranim instrumentima tokom i nakon rada. Upotreba oštrih instrumenata pri radu, te susretanje sa pacijentima koji trpe bol i stres predstavljaju faktore rizika za nastanak ekspozicijskih incidenata. Zbog toga se moraju preduzeti i dosljedno sprovoditi mjere zaštite od virusnih infekcija. Specifična zaštita protiv HBV je vakcina. Nespecifična zaštita podrazumjeva zaštitu osoblja, pacijenata, specifičan odnos u radu sa kontaminiranim instrumentima, specifičnu higijenu radnih površina i opreme u ordinaciji i zbrinjavanje medicinskog otpada. Prevencija ekspozicije je primarna strategija za smanjenje profesionalno nastalih infekcija, a pored toga, za HBV, HCV i HIV infekciju propisana je postekspozicijska profilaksa čija primjena ima zadovoljavajuću efikasnost.
Ključne riječi: virusi hepatitisa B i C, virus humane imunodeficijencije, stomatološka služba, specifične i nespecifične mjere zaštite